लॅपरोस्कोपिक अपेंडेक्टॉमी (अपेंडिक्सची दुर्बिणीद्वारे शस्त्रक्रिया)

वैद्यकीय समीक्षा: डॉ. मुरलीधर बोब, MS, FAIS, DLS, FMAS - लॅपरोस्कोपिक सर्जन व सर्जिकल गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट

हे काय आहे

लॅपरोस्कोपिक अपेंडेक्टॉमी - म्हणजे अपेंडिक्सची दुर्बिणीद्वारे शस्त्रक्रिया - यात सुजलेला अपेंडिक्स एका मोठ्या छेदाऐवजी तीन छोट्या छिद्रांतून काढला जातो. अपेंडिक्स ही बोटासारखी बारीक नळी असून ती मोठ्या आतड्याच्या सुरुवातीला जोडलेली असते आणि पोटाच्या उजव्या खालच्या भागात असते. तिचे तोंड बंद झाले की आत जिवाणू वाढतात, भिंत सुजते - यालाच अपेंडिसायटिस म्हणतात.

शस्त्रक्रियेत बेंबीजवळच्या छोट्या छिद्रातून कॅमेरा असलेली दुर्बीण आत सोडली जाते, पोटात कार्बन डायऑक्साइड वायू भरून काम करण्यासाठी जागा तयार केली जाते, आणि खाली आणखी दोन छोटे पोर्ट बसवले जातात. सर्जन अपेंडिक्स शोधतो, त्याची रक्तवाहिनी बंद करून कापतो, आतड्याला जोडलेले त्याचे टोक बंद करतो आणि तो एका पोर्टमधून बाहेर काढतो.

तत्त्वतः ही शस्त्रक्रिया एकोणिसाव्या शतकाच्या अखेरीपासून फारशी बदललेली नाही. बदलला आहे तो छिद्राचा आकार - आणि तोच फरक आहे की आज रुग्ण आठवडाभरानंतर नव्हे, तर दुसर्या दिवशी सकाळी घरी जातो.

कोणाला गरज असते

• तीव्र अपेंडिसायटिस - नेहमीचे चित्र म्हणजे बेंबीभोवती सुरू झालेली अस्पष्ट कळ काही तासांत उजव्या खालच्या पोटात स्थिरावते, सोबत भूक मंदावणे, मळमळ, हलका ताप आणि खोकल्यावर किंवा चालल्यावर वाढणारी वेदना.
• सोनोग्राफी किंवा CT वर निदान पक्के किंवा तीव्र संशय, आणि रक्तातील पांढर्या पेशी वाढलेल्या असणे.
• फुटलेला अपेंडिक्स किंवा त्याभोवती पूचा गोळा, जिथे शस्त्रक्रिया लगेच किंवा अँटिबायोटिक्स व ड्रेनेजने संसर्ग शमवल्यानंतर केली जाते.
• अपेंडिक्युलर गाठ, जी आधी औषधांनी सांभाळली गेली असेल - अशा काही रुग्णांना काही आठवड्यांनी इंटरव्हल अपेंडेक्टॉमी सुचवली जाते.
• वारंवार उद्भवणारी उजव्या खालच्या पोटातील वेदना, जिच्या मुळाशी सतत सुजलेला किंवा बंद अपेंडिक्स आढळतो.
• डायग्नोस्टिक लॅपरोस्कोपीदरम्यान, जेव्हा अस्पष्ट पोटदुखीच्या तपासणीत - विशेषतः तरुण स्त्रियांमध्ये - अपेंडिक्सच कारण निघतो किंवा असामान्य दिसतो.

“मी फक्त अँटिबायोटिक्स घेऊन शस्त्रक्रिया टाळू शकतो का?” कधी कधी हो - आणि ते कधी योग्य आहे हे मी तुम्हाला स्पष्ट सांगेन. सुरुवातीच्या अपेंडिसायटिसमध्ये, जिथे अपेंडिक्समध्ये खडा नाही आणि तो फुटलेला नाही, औषधांनी त्रास शमू शकतो. पण अशा रुग्णांपैकी बरेच जण वर्षभरात त्याच वेदनेसह परत येतात, आणि दुसरा त्रास बहुधा पहिल्यापेक्षा जड असतो. स्कॅनवर खडा दिसत असेल, तो आधीच फुटला असेल, किंवा तुम्ही रुग्णालयापासून दूर राहत असाल आणि लवकर परत येऊ शकत नसाल, तर आताच काढून टाकणे हाच सुरक्षित मार्ग आहे.

शस्त्रक्रिया कशी केली जाते

पूर्वतयारी. तुम्हाला उपाशी ठेवले जाते, शिरेतून द्रव आणि अँटिबायोटिकचा एक डोस दिला जातो, आणि निदान स्पष्ट होताच व प्रकृती स्थिर होताच ऑपरेशन थिएटरमध्ये नेले जाते.

प्रवेश. पूर्ण भुलेखाली बेंबीवर किंवा तिच्या अगदी खाली एक छोटा छेद घेऊन पोटात वायू भरला जातो. आधी कॅमेरा आत जातो आणि संपूर्ण पोटाची पाहणी होते - कधी कधी केवळ यामुळेच निदान बदलते.

कार्यरत पोर्ट. पोटाच्या खालच्या भागात साधारण पाच-पाच मिलिमीटरचे आणखी दोन पोर्ट बसवले जातात, जेणेकरून उपकरणे उजव्या खालच्या कोपर्यापर्यंत सहज पोहोचतील.

अपेंडिक्स मोकळा करणे. सुजलेल्या अपेंडिक्सला चिकटलेले पडदे किंवा ओमेंटम हळुवारपणे सोडवले जातात आणि अपेंडिक्स वर उचलून त्याचे टोक व रक्तवाहिन्या स्पष्ट दिसतील अशा स्थितीत आणल्या जातात.

रक्तपुरवठा तोडणे. अपेंडिक्सकडे जाणारी छोटी धमनी क्लिप किंवा एनर्जी डिव्हाइसने बंद करून कापली जाते.

टोक बंद करणे. अपेंडिक्स जिथे मोठ्या आतड्याला मिळतो ते ठिकाण बंद केले जाते - बहुधा टाक्याच्या दोन भक्कम लूपने, आणि टोक जाड किंवा जास्त सुजलेले असल्यास कधी कधी स्टेपलरने - आणि त्याच्या वरून अपेंडिक्स कापून घेतला जातो.

काढणे आणि स्वच्छता. अपेंडिक्स एका पिशवीत घालून बाहेर काढला जातो, म्हणजे संसर्गित ऊती जखमेला स्पर्शही करत नाही. पू असल्यास तो भाग धुतला जातो आणि गरज पडल्यास ड्रेन ठेवली जाते. नंतर पोर्ट काढून, वायू बाहेर सोडून छोटी छिद्रे विरघळणार्या टाक्यांनी बंद केली जातात.

काढलेला अपेंडिक्स नेहमीच हिस्टोपॅथॉलॉजी तपासणीसाठी पाठवला जातो. हे क्वचित घडते, पण साध्या अपेंडिसायटिससाठी काढलेल्या अपेंडिक्समध्ये कधी कधी छोटी गाठ आढळते, आणि तो अहवाल महत्त्वाचा असतो.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

शस्त्रक्रिया पूर्ण भुलेखाली (जनरल अॅनेस्थेशिया) केली जाते - तुम्ही पूर्ण झोपेत असता आणि काहीही जाणवत नाही.

साध्या अपेंडिक्ससाठी साधारण तीस ते पंचेचाळीस मिनिटे लागतात. फुटलेला किंवा चिकटलेल्या भागात दडलेला अपेंडिक्स तासभर किंवा अधिक वेळ घेऊ शकतो, आणि तो अतिरिक्त वेळ पोट नीट स्वच्छ करण्यात जातो, घाई करण्यात नाही.

बहुतेक रुग्ण निदान झालेल्या दिवशीच दाखल होतात, काही तासांत शस्त्रक्रिया होते आणि दुसर्या दिवशी सकाळी घरी जातात - अगदी सुरुवातीच्या अपेंडिसायटिसमध्ये कधी कधी त्याच संध्याकाळी. अपेंडिक्स फुटला असेल किंवा पू असेल, तर शिरेतून अँटिबायोटिक्ससह तीन ते पाच दिवस मुक्काम अपेक्षित आहे.

शस्त्रक्रियेनंतर काही तासांत घोट-घोट पाणी आणि दुसर्या दिवसापर्यंत नेहमीचे जेवण सुरू केले जाते, कधी कधी त्याही आधी.

रिकव्हरी

पहिला दिवस. शुद्धीवर आल्यानंतर काही तासांतच तुम्हाला बसवले जाते आणि नंतर बाथरूमपर्यंत चालवले जाते. पोर्टच्या जागी दुखणे आणि वायूमुळे खांद्यात हलकी कळ येणे स्वाभाविक आहे - विचित्र वाटते, पण अपायकारक नाही, आणि एक-दोन दिवसांत जाते. तोंडावाटे घेतलेली वेदनाशामक औषधे सहसा पुरेशी ठरतात.

पहिला आठवडा. दुखणे दररोज लक्षणीयरीत्या कमी होत जाते. सांगितल्याप्रमाणे पट्ट्या काढल्यानंतर नेहमीसारखे अंघोळ करा. रोजचे जेवण घ्या; अपेंडिक्ससाठी वेगळा आहार नसतो. बसून काम करणारे बहुतेक जण पाचव्या ते सातव्या दिवशी कामावर परततात. भूल आणि वेदनाशामकांमुळे बद्धकोष्ठता सामान्य आहे - भरपूर पाणी प्या आणि जोर लावण्याऐवजी आमच्याकडून सौम्य औषध मागून घ्या.

दुसरा ते चौथा आठवडा. तुम्हाला जवळजवळ नेहमीसारखे वाटू लागते - आणि नेमक्या याच वेळी लोक अतिरेक करतात. चालणे, जिने, हलके घरकाम आणि गाडी चालवणे ठीक आहे. जड उचलणे, जिम आणि अंगावर येणारे खेळ चार आठवड्यांपर्यंत टाळा, म्हणजे स्नायूंतील छोटी छिद्रे ताण न पडता भरतील.

सहा आठवड्यांपर्यंत. पूर्ण बरे. कोणतेही बंधन नाही, पुन्हा स्कॅन नाही, औषधे नाहीत. फॉलो-अपमध्ये हिस्टोपॅथॉलॉजी अहवाल पाहिला जातो आणि तो पूर्णपणे सामान्य असला तरीही आम्ही त्याविषयी तुमच्याशी बोलतो.

ताप, कमी होण्याऐवजी वाढणारी पोटदुखी, जखमेला लाली किंवा स्राव, सतत उलट्या, किंवा दोन दिवसांहून अधिक काळ शौच व वारा न सुटणे - यांपैकी काहीही असल्यास लगेच परत या.

दुर्बीण की खुली शस्त्रक्रिया

खुली शस्त्रक्रिया आजही परिणामकारक आहे आणि काही परिस्थितींत तीच योग्य ठरते. पण बहुतेक रुग्णांसाठी दुर्बिणीची पद्धत पहिला आठवडा खूप सोपा करते.

• कमी वेदना, कारण पोटाचे स्नायू कापले जात नाहीत.
• लहान व्रण - सहा ते आठ सेंटिमीटरच्या एका व्रणाऐवजी तीन बारीक खुणा.
• जखमेचे संसर्ग कमी, विशेषतः फुटलेल्या अपेंडिक्समध्ये, कारण तो जखमेतून ओढण्याऐवजी पिशवीत बाहेर काढला जातो.
• कमी मुक्काम आणि कामावर लवकर परतणे, सहसा कित्येक दिवस आधी.
• संपूर्ण पोट नीट पाहता येणे. हे लोकांना वाटते त्यापेक्षा जास्त महत्त्वाचे आहे. विशेषतः स्त्रियांमध्ये उजव्या खालच्या पोटातील वेदना ओव्हेरियन सिस्ट, ओव्हरीला पीळ पडणे, एंडोमेट्रिओसिस किंवा पेल्विक संसर्गामुळेही असू शकते, आणि त्याच तीन छिद्रांतून कॅमेरा आम्हाला संपूर्ण पेल्विस स्पष्ट दाखवतो.

पोट खूप फुगलेले असेल, आधीच्या शस्त्रक्रियांमुळे घट्ट चिकटलेपणा असेल, रुग्णाची प्रकृती वायूचा दाब सहन करण्याइतकी स्थिर नसेल, किंवा कधी कधी रचना इतकी बिघडलेली असेल की दुर्बिणीतून पुढे जाणे असुरक्षित ठरेल - अशा वेळी खुली शस्त्रक्रिया निवडली जाते. शस्त्रक्रियेदरम्यान दुर्बिणीकडून खुल्या पद्धतीकडे वळणे ही अपयश किंवा गुंतागुंत नाही - तो तुमच्या हिताचा निर्णय असतो आणि तो थोड्याच रुग्णांमध्ये घ्यावा लागतो.

धोके आणि गुंतागुंत

अपेंडिक्सची शस्त्रक्रिया ही पोटाच्या सर्वात सुरक्षित शस्त्रक्रियांपैकी एक मानली जाते, तरीही कोणतीही शस्त्रक्रिया पूर्णपणे धोकामुक्त नसते, आणि ही यादी तुम्हाला माहीत असायलाच हवी.

• पोर्टच्या जागी जखमेचा संसर्ग - सर्वात सामान्य अडचण, सहसा ड्रेसिंग आणि अँटिबायोटिक्सने आटोक्यात येते.
• पोटात पू साचणे, फुटलेल्या अपेंडिक्सनंतर, ज्यासाठी कधी कधी तो काढावा लागतो.
• रक्तस्राव, क्वचित, आणि सहसा शस्त्रक्रियेदरम्यानच नियंत्रित होतो.
• अपेंडिक्सच्या टोकातून गळती, दुर्मिळ, पण पुन्हा शस्त्रक्रिया करावी लागेल इतकी गंभीर.
• जवळच्या आतडे, मूत्राशय किंवा रक्तवाहिन्यांना इजा - अनुभवी हातांत फारच क्वचित.
• आतड्यांची हालचाल मंदावणे (इलियस), ज्यात काही दिवस पोट फुगणे आणि उलट्या होऊ शकतात.
• खुल्या शस्त्रक्रियेत रूपांतर, वर सांगितल्याप्रमाणे.
• भुलेशी संबंधित धोके, जे वयस्कर आणि हृदय किंवा फुप्फुसाच्या आजार असलेल्या रुग्णांमध्ये अधिक असतात.
• पोर्ट-साइट हर्निया, असामान्य, आणि बेंबीच्या जागी होण्याची शक्यता जास्त.
• शस्त्रक्रियेत अपेंडिक्स सामान्य निघणे. स्कॅन असूनही काही रुग्णांमध्ये काढलेला अपेंडिक्स सामान्य निघतो. आम्ही हा छोटा फरक स्वीकारतो, कारण त्याचा पर्याय - पूर्ण खात्री होईपर्यंत थांबणे - म्हणजे अधिक अपेंडिक्स फुटणे.

पर्याय

केवळ अँटिबायोटिक्स. निवडक रुग्णांमध्ये सुरुवातीच्या, गुंतागुंत नसलेल्या अपेंडिसायटिससाठी योग्य पर्याय, या स्पष्ट इशार्यासह की बर्याच जणांना पुन्हा त्रास होतो आणि पुढे शस्त्रक्रिया करावीच लागते.

आधी ड्रेनेज, नंतर शस्त्रक्रिया. तुम्ही कित्येक दिवसांच्या पूच्या गोळ्यासह किंवा गाठीसह आलात, तर लगेच शस्त्रक्रिया करणे थांबण्यापेक्षा अधिक धोक्याचे ठरू शकते. आम्ही अँटिबायोटिक्सने संसर्ग शमवतो, गरज पडल्यास पू काढतो, आणि काही आठवड्यांनी ऊती निरोगी झाल्यावर अपेंडिक्स काढतो.

खुली अपेंडेक्टॉमी, उजव्या खालच्या पोटातील एका छेदातून. आजही एक भक्कम शस्त्रक्रिया आणि विशिष्ट परिस्थितींत योग्य निवड.

दुसरे निदान लक्षात ठेवून वाट पाहणे. उजव्या बाजूची प्रत्येक वेदना अपेंडिसायटिस नसते. मूत्रवाहिनीतील खडा, ओव्हेरियन सिस्ट, एक्टोपिक प्रेग्नन्सी, पेल्विक संसर्ग, लहान मुलांमधील मेसेंटरिक लिम्फॅडेनायटिस आणि क्रोन्स आजार - हे सर्व त्याची नक्कल करू शकतात, आणि योग्य आजारावर उपचार करणे हा अनावश्यक शस्त्रक्रियेला खरा पर्याय आहे. तुमची वेदना तीव्र नसून वारंवार परत येणारी असेल, तर आम्ही आशेवर शस्त्रक्रिया करण्याऐवजी नीट तपासणी करणे पसंत करू. तुम्ही आम्ही करत असलेल्या सर्व प्रक्रिया पाहू शकता किंवा जनरल सर्जरी व गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी पान वाचू शकता, आणि वेदना अधूनमधून व तेलकट जेवणानंतर होत असेल तर पित्ताशयाचा आजार तपासून घेणेही योग्य ठरेल.

खर्च किती येतो

लॅपरोस्कोपिक अपेंडेक्टॉमी: ₹40,000 - ₹66,000, सर्व समावेशक.

कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणार्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.

या श्रेणीत सर्जन, ऑपरेशन थिएटर, भूल, नेहमीच्या मुक्कामाचे खोली भाडे, औषधे आणि तपासण्या यांचा समावेश आहे. फुटलेल्या अपेंडिक्समध्ये, जिथे मुक्काम लांबतो आणि शिरेतून अँटिबायोटिक्स जास्त दिवस चालतात, खर्च वरच्या टोकाला किंवा त्याहून पुढे जाऊ शकतो - आणि आम्हाला अंदाज येताच आम्ही तुम्हाला सांगू.

शस्त्रक्रियेची तयारी

अपेंडिसायटिस बहुधा आणीबाणी असते, त्यामुळे मोठ्या तयारीला वेळ क्वचितच मिळतो - तरीही काही गोष्टी उपयोगी पडतात:

• अपेंडिसायटिसचा संशय येताच खाणे-पिणे थांबवा. भरलेले पोट भुलेला उशीर लावते.
• तपासणीपूर्वी वेदनाशामक घेऊ नका. ज्या लक्षणांवरून आम्ही निदान करतो, तीच ती दाबून टाकतात.
• तुमच्या औषधांची यादी आणा, विशेषतः रक्त पातळ करणारी औषधे, मधुमेहाची औषधे आणि इनहेलर, आणि कोणतीही अॅलर्जी असल्यास सांगा.
• पोटाच्या आधीच्या शस्त्रक्रिया आवर्जून सांगा, त्यावरून पोर्टची आखणी बदलते.
• गर्भधारणेची थोडीही शक्यता असल्यास सांगा. त्यामुळे स्कॅन आणि शस्त्रक्रियेची पद्धत दोन्ही बदलतात.
• पोटदुखीशी संबंधित जुने अहवाल व स्कॅन सोबत आणा.
• घरच्या पहिल्या रात्री कोणीतरी सोबत राहील अशी व्यवस्था करा आणि परत नेण्यासाठी दुसर्या कोणाला गाडी चालवायला सांगा.
• पुढचा आठवडा हलका ठेवा - फार काही नाही, फक्त जड उचलणे आणि जिम टाळा.
• शस्त्रक्रियेपूर्वीच तुमचे प्रश्न विचारून घ्या, ते कितीही लहान वाटले तरी. स्ट्रेचरवर चांगले प्रश्न कोणालाच सुचत नाहीत.

---

तुम्हाला किंवा घरातील कोणाला पोटदुखी उजव्या खालच्या भागात स्थिरावली असेल आणि ती वाढत असेल, तर कृपया वाट पाहू नका. अमरावतीच्या शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल अँड टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटरची शस्त्रक्रिया टीम तुमची तपासणी करेल, खरोखर उपयोगी पडणार्याच चाचण्या सुचवेल, आणि शस्त्रक्रियेची गरज आहे की नाही हे स्पष्ट सांगेल. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा इथे संपर्क साधा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.