लेझर आणि स्टेपलर मूळव्याध शस्त्रक्रिया

वैद्यकीय समीक्षा: डॉ. मुरलीधर बोब, MS, FAIS, DLS, FMAS - लॅपरोस्कोपिक सर्जन व सर्जिकल गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट

हे काय आहे

मूळव्याध (हेमोरॉइड्स) म्हणजे गुदद्वाराच्या नलिकेतील रक्तवाहिन्यांच्या फुगलेल्या उशा. या उशा प्रत्येकाला असतात - त्या नलिका बंद ठेवण्यास आणि नियंत्रण राखण्यास मदत करतात. वर्षानुवर्षे कुंथणे, बद्धकोष्ठता, तासन्तास बसून राहणे, गर्भारपण किंवा जड उचलणे यामुळे त्या मोठ्या होतात, खाली सरकतात आणि रक्त येऊ लागते - तेव्हा त्रास सुरू होतो.

लेझर हेमोरॉइडोप्लास्टी (LHP) आणि स्टेपल्ड हेमोरॉइडोपेक्सी (सामान्यतः स्टेपलर मूळव्याध शस्त्रक्रिया किंवा MIPH) या त्याच समस्येवरील दोन आधुनिक उपचारपद्धती आहेत, ज्यात गुदद्वाराभोवतीच्या संवेदनशील त्वचेतून मोठ्या प्रमाणात ऊती कापून काढल्या जात नाहीत.

लेझर शस्त्रक्रियेत एक बारीक फायबर प्रत्येक मूळव्याधीच्या आत सरकवला जातो आणि आतच लेझर ऊर्जा दिली जाते. ही ऊर्जा फुगलेल्या वाहिन्या आकसवते आणि ऊती खालच्या स्नायूच्या भिंतीला चिकटून बसते. बाहेरची त्वचा जवळजवळ अस्पर्श राहते.

स्टेपलर शस्त्रक्रियेत एक गोलाकार स्टेपलिंग उपकरण गुदाशयात वरच्या बाजूने - जिथे वेदना जाणवते त्या पातळीच्या वर - ऊतींची एक रिंग काढून टाकते आणि त्याच वेळी कडा स्टेपल करते. यामुळे खाली सरकलेली मूळव्याध पुन्हा तिच्या मूळ जागी उचलली जाते आणि तिचा बराचसा रक्तपुरवठा तुटतो. संवेदनशील भागात काहीही कापले जात नाही.

दोन्ही डे-केअर प्रक्रिया आहेत. दोन्ही एकाच कारणासाठी आल्या: जुने ऑपरेशन काम करत होते, पण फार दुखत होते.

कोणाला गरज असते

• ग्रेड 3 मूळव्याध, जी शौचाच्या वेळी बाहेर येते आणि बोटाने आत ढकलावी लागते.
• ग्रेड 4 मूळव्याध, जी कायम बाहेरच राहते आणि आत जात नाही.
• ग्रेड 2 मूळव्याध जिच्यातून सतत रक्त जाते, आहार, औषधे आणि एक-दोन वेळा रबर बँड लिगेशन करूनही.
• रक्तक्षय होईल एवढा रक्तस्राव - कमी हिमोग्लोबिन, थकवा, जिने चढताना दम लागणे.
• मूळव्याधीसोबत फिशर किंवा स्किन टॅग, ज्यामुळे स्वच्छता आणि रोजचे जगणे कठीण होते.
• पुन्हा उद्भवलेली मूळव्याध, यापूर्वी बँडिंग, इंजेक्शन किंवा शस्त्रक्रिया करूनही.
• चोहोबाजूंनी सरकलेली मूळव्याध, जिथे ऊतींची संपूर्ण रिंग खाली येते - इथे स्टेपलर सर्वाधिक उपयोगी ठरतो.

“माझ्या वडिलांचे हे ऑपरेशन वीस वर्षांपूर्वी झाले होते आणि ते आजही त्याबद्दल बोलतात. हे तेच आहे का?” नाही, आणि हा प्रश्न इतक्या वेळा येतो की त्याचे नीट उत्तर देणे आवश्यक आहे. तुमच्या वडिलांचे जवळजवळ नक्कीच खुले हेमोरॉइडेक्टॉमी झाले असेल - मूळव्याध कापून काढली जायची आणि तीन कच्च्या जखमा राहायच्या, ज्या भरायला कित्येक आठवडे लागत. त्या ऑपरेशनला आजही जागा आहे, पण बहुतेक रुग्णांमध्ये आज आपण लेझर किंवा स्टेपलर तंत्र वापरू शकतो, ज्यात संवेदनशील त्वचेवर उघडी जखम राहत नाही. रिकव्हरीचा अनुभव पूर्णपणे वेगळा असतो.

ही कशी केली जाते

आत जाण्यापूर्वी। मध्यरात्रीपासून उपाशी ठेवले जाते, खालचे आतडे रिकामे करण्यासाठी छोटा एनिमा किंवा रेक्टल वॉश दिला जातो, आणि प्रतिजैविकाचा एक डोस दिला जातो. रक्त तपासण्या, चाळिशीनंतर ECG, आणि गरजेनुसार प्रोक्टोस्कोपी किंवा कोलोनोस्कोपी आधीच केली जाते.

स्थिती आणि भूल। तुम्हाला टेबलवर योग्य स्थितीत ठेवून भूल दिली जाते - बहुतेकदा स्पायनल भूल, कधी कधी अल्पकाळाची जनरल भूल.

भुलेत तपासणी। स्नायू पूर्णपणे शिथिल असताना सर्जन गुदनलिकेची नीट तपासणी करतो. लपलेला फिशर, फिस्टुला किंवा पॉलिप बहुधा याच वेळी सापडतो आणि नियोजन बदलू शकते.

लेझर पद्धत। प्रत्येक मूळव्याधीच्या तळाशी एक लहानसे छिद्र केले जाते. लेझर फायबर फुगलेल्या उशीत सरकवला जातो आणि फायबर हळूहळू बाहेर काढत छोट्या-छोट्या स्पंदनांत ऊर्जा दिली जाते. मूळव्याध डोळ्यांसमोरच आकसते. प्रत्येकीला काही मिनिटे लागतात. रक्त फारच कमी येते आणि सहसा टाके लागत नाहीत.

स्टेपलर पद्धत। एक गोलाकार अ‍ॅनल डायलेटर लावला जातो, मूळव्याधीच्या भागापासून सुमारे चार सेंटीमीटर वर गुदाशयाच्या अस्तरात पर्स-स्ट्रिंग टाका घेतला जातो, आणि स्टेपलर आत घालून बंद करून चालवला जातो. तो एकाच क्रियेत ऊतींची रिंग काढतो आणि जोड स्टेपल करतो. स्टेपल रेषा रक्तस्रावासाठी काळजीपूर्वक तपासली जाते आणि कुठे रक्त येत असेल तर टाका घेतला जातो.

समारोप। मऊ ड्रेसिंग लावले जाते, कधी कधी लहान पॅकसह, जे त्याच दिवशी काढले जाते. तुम्हाला रिकव्हरी विभागात नेले जाते आणि तासा-दोन तासांत बसण्यास व द्रव पदार्थ घेण्यास सांगितले जाते.

तुमच्यासाठी कोणती पद्धत योग्य आहे हे मूळव्याधीचा ग्रेड, प्रोलॅप्स एका जागी आहे की संपूर्ण घेऱ्यात, आणि गुदनलिकेत आणखी काय आहे यावर अवलंबून असते. हा निर्णय आम्ही ऑपरेशनच्या दिवशी टेबलवर नव्हे, तर आधीच तुमच्यासोबत बसून घेतो.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

बहुतेक मूळव्याध प्रक्रिया स्पायनल भुलेत केल्या जातात - तुम्ही जागे असता पण कमरेखाली बधिर असता, आणि ऑपरेशन थिएटरची जाणीव नको असल्यास हलकी झोपेची औषधे दिली जातात. काही रुग्णांमध्ये अल्पकाळाची जनरल भूल वापरली जाते.

लेझर प्रक्रियेला साधारण वीस ते तीस मिनिटे लागतात. स्टेपलर प्रक्रियेला साधारण तीस ते पंचेचाळीस मिनिटे. एकत्रित प्रक्रियांना - मूळव्याधीसोबत फिशर किंवा लहान फिस्टुला - थोडा जास्त वेळ लागतो.

दोन्ही डे-केअर म्हणून नियोजित असतात: सकाळी दाखल, आणि लघवी झाल्यावर व बरे वाटल्यावर त्याच संध्याकाळी घरी. काही रुग्ण एक रात्र थांबतात, विशेषतः स्टेपलर प्रक्रियेनंतर किंवा लांबून आले असतील तर.

त्याच संध्याकाळी तुम्ही नेहमीचे जेवण घेऊ शकता. भरपूर फायबर आणि पाणी वगळता कोणतेही विशेष पथ्य नाही.

रिकव्हरी

पहिला दिवस। हलकी कळ आणि जडपणा किंवा शौचास जाण्यासारखी जाणीव होऊ शकते - ती जाणीव शस्त्रक्रियेची आहे, तुमच्या आतड्याची नाही. पॅरासिटामॉल आणि सौम्य वेदनाशामक सहसा पुरेसे ठरते. दिवसातून दोन-तीन वेळा कोमट पाण्याचा सिट्झ बाथ खरोखर आराम देतो. मल मऊ करणारे औषध त्याच संध्याकाळपासून सुरू करा.

पहिला आठवडा। पहिल्यांदा शौचास जाण्याची भीती सर्वांनाच वाटते. प्रत्यक्षात ते जवळजवळ नेहमीच अपेक्षेपेक्षा सोपे असते, विशेषतः लेझरनंतर. काही दिवस थोडे रक्त किंवा डाग येणे सामान्य आहे. मल मऊ करणारे औषध चालू ठेवा जेणेकरून काहीही कठीण होणार नाही. बैठे काम करणारे बहुतेक लोक तिसऱ्या ते पाचव्या दिवशी कामावर परततात.

दुसऱ्या ते चौथ्या आठवड्यात। त्रास हळूहळू कमी होत जातो. काही रुग्णांना दुसऱ्या-तिसऱ्या आठवड्यात शौचाच्या वेळी अधूनमधून पेटके किंवा तीव्र कळ जाणवते, कारण ऊती आकसत असतात - त्रासदायक आहे, धोकादायक नाही. जड उचलणे, लांबचा दुचाकी प्रवास आणि सायकल टाळा. कडक खुर्चीवर बराच वेळ बसावे लागत असेल तर मधूनमधून थोडे चाला.

सहा आठवड्यांत। बहुतेकांमध्ये पूर्ण बरे वाटते. रक्तस्राव पूर्णपणे थांबलेला असावा. अजूनही रक्त येत असेल, बऱ्यापैकी वेदना असतील किंवा गाठ जाणवत असेल, तर वाट न पाहता येऊन तपासून घ्या.

दीर्घकालीन निकाल बराचसा शस्त्रक्रियेनंतरच्या सवयींवर अवलंबून असतो. फायबर, पाणी, शौचाची ठरलेली वेळ, आणि पंधरा मिनिटांऐवजी तीन मिनिटांत टॉयलेटमधून उठणे - हे केवळ बोलण्यापुरते सल्ले नाहीत, एक शस्त्रक्रिया आणि दोन शस्त्रक्रिया यातला फरक हाच आहे.

पारंपरिक खुल्या ऑपरेशनऐवजी लेझर किंवा स्टेपलर का

खुले हेमोरॉइडेक्टॉमी आजही एक भक्कम आणि निर्णायक ऑपरेशन आहे, आणि मोठे बाह्य भाग असलेल्या ग्रेड 4 मूळव्याधीत कधी कधी तोच सर्वोत्तम पर्याय ठरतो. पण जिथे आधुनिक तंत्र योग्य असेल, तिथे त्याच्या बाजूने भक्कम कारणे आहेत.

• बरीच कमी वेदना, कारण छेद एकतर अगदी लहान असतात (लेझर) किंवा वेदना जाणवणाऱ्या रेषेच्या वर घेतले जातात (स्टेपलर).
• मोठी उघडी जखम नाही, जिची ड्रेसिंग किंवा काळजी करावी लागेल.
• डे-केअर शस्त्रक्रिया, रुग्णालयात दोन-तीन दिवसांऐवजी.
• दोन-तीन आठवड्यांऐवजी काही दिवसांत कामावर परतणे.
• प्रक्रियेदरम्यान आणि नंतर कमी रक्तस्राव.
• गुदनलिका अरुंद होण्याचा कमी धोका - मोठ्या खुल्या शस्त्रक्रियेनंतर हे क्वचित, पण घडते.

प्रामाणिक बाजू: दीर्घकाळात स्टेपलर शस्त्रक्रियेनंतर मूळव्याध पुन्हा होण्याचे प्रमाण खुल्या ऑपरेशनपेक्षा काहीसे जास्त असते, आणि लेझर बाह्य टॅगपेक्षा आतल्या मूळव्याधीत उत्तम काम करते. तुमच्या शरीररचनेसाठी खुले ऑपरेशनच योग्य उत्तर असेल, तर आम्ही ते स्पष्ट सांगू.

धोके आणि गुंतागुंती

• पहिले काही दिवस वेदना आणि पेटके - अपेक्षित आणि उपचार करण्याजोगे.
• रक्तस्राव, सहसा किरकोळ डाग; क्वचित स्टेपल रेषेतून मोठा रक्तस्राव, ज्यासाठी पुन्हा ऑपरेशन थिएटरमध्ये जावे लागते. हे असामान्य आहे पण खरे आहे.
• लघवी होण्यास अडचण पहिल्या काही तासांत, विशेषतः स्पायनल भुलेनंतर, ज्यासाठी कधी कधी तात्पुरता कॅथेटर लावावा लागतो.
• मूळव्याध पुन्हा होणे, विशेषतः कुंथणे आणि बद्धकोष्ठता चालू राहिल्यास.
• संसर्ग, क्वचित, प्रतिजैविकांनी बरा होतो.
• फिशर किंवा शिल्लक राहिलेला स्किन टॅग, ज्यासाठी नंतर छोटी प्रक्रिया लागू शकते.
• सतत शौचास जाण्याची जाणीव स्टेपलर शस्त्रक्रियेनंतर, जी सहसा काही आठवड्यांत कमी होते.
• गुदनलिका अरुंद होणे, या तंत्रांमध्ये दुर्मिळ.
• वायूवरील नियंत्रण कमी होणे, क्वचित आणि सहसा तात्पुरते, ज्यांचा स्फिंक्टर आधीच कमजोर आहे त्यांच्यात अधिक शक्यता.
• भुलेचे धोके, हृदय किंवा फुप्फुसाच्या आजारात अधिक.

पर्याय

फक्त आहार आणि सवयींत बदल। ग्रेड 1 आणि अनेक ग्रेड 2 मूळव्याधीत हाच संपूर्ण उपचार आहे आणि तो चालतो: दररोज 25 ते 30 ग्रॅम फायबर, दोन-तीन लिटर पाणी, टॉयलेटमध्ये मोबाईल नाही, आणि कुंथणे अजिबात नाही.

औषधे। मल मऊ करणारी औषधे, फायबर सप्लिमेंट आणि थोड्या काळासाठी लावायची मलमे लक्षणांत आराम देतात, पण तयार झालेली मूळव्याध आकसवत नाहीत.

रबर बँड लिगेशन। ओपीडीतील प्रक्रिया - मूळव्याधीच्या तळाशी लहान बँड लावला जातो आणि सुमारे आठवडाभरात ती गळून पडते. भूल नाही, सुट्टी नाही. ग्रेड 1 ते 2 आणि काही ग्रेड 3 मूळव्याधीसाठी उत्तम, आणि बहुधा योग्य पहिले पाऊल.

स्क्लेरोथेरपी आणि इन्फ्रारेड कोअ‍ॅग्युलेशन। सुरुवातीच्या मूळव्याधीसाठी ओपीडीतील इतर पर्याय.

खुले हेमोरॉइडेक्टॉमी। पारंपरिक ऑपरेशन. अधिक वेदना, दीर्घ रिकव्हरी, आणि मोठे बाह्य भाग असलेल्या गंभीर मूळव्याधीसाठी आजही सर्वात निर्णायक उत्तर.

पूर्णपणे वेगळ्याच गोष्टीवर उपचार। रक्त प्रत्यक्षात फिशर, पॉलिप किंवा आतड्यांच्या दाहक आजारातून येत असेल, तर त्यावर उपचार करणे हाच मूळव्याध शस्त्रक्रियेचा योग्य पर्याय आहे. तुम्हाला नेमके काय आहे याची खात्री नसेल, तर आधी हे वाचा, मग येऊन तपासून घ्या. तुम्ही आम्ही करत असलेल्या सर्व प्रक्रिया पाहू शकता किंवा आमच्या जनरल सर्जरी व गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी विभागाबद्दल अधिक वाचू शकता.

खर्च किती येतो

आम्ही मूळव्याध शस्त्रक्रियेसाठी ठराविक दरपट्टी प्रसिद्ध केलेली नाही, कारण इतर बहुतेक शस्त्रक्रियांपेक्षा इथे खर्च जास्त बदलतो आणि अंदाज सांगण्यापेक्षा अचूक सांगणे आम्हाला योग्य वाटते. खर्च या गोष्टींवर अवलंबून असतो:

• कोणते तंत्र वापरले जाते - लेझर, स्टेपलर, पारंपरिक शस्त्रक्रिया, किंवा त्यांचे मिश्रण.
• किती मूळव्याधींवर उपचार होतो, आणि प्रोलॅप्स एका भागात आहे की संपूर्ण घेऱ्यात.
• त्याच वेळी आणखी काही केले जाते का - फिशर, फिस्टुला किंवा स्किन टॅग.
• भुलेचा प्रकार आणि ऑपरेशन थिएटरमध्ये लागणारा वेळ.
• वापरावयाचे साहित्य - विशेषतः स्टेपलर उपकरण हा स्वतःच मोठा खर्च आहे.
• खोलीचा प्रकार आणि मुक्कामाचा कालावधी, त्याच संध्याकाळी घरी जाण्याऐवजी रात्र थांबल्यास.
• शस्त्रक्रियेपूर्वीच्या तपासण्या, गरज असल्यास कोलोनोस्कोपीसह.
• विमा किंवा TPA संरक्षण, ज्यामुळे प्रत्यक्ष तुमच्या खिशातून जाणारी रक्कम बदलते.

कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा - तुम्ही कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी, तंत्राचे नाव नमूद करून, तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी आम्ही लेखी अंदाज देऊ.

शस्त्रक्रियेची तयारी

• आधी निदान निश्चित करून घ्या. रक्त येणे म्हणजे मूळव्याधच असे गृहीत धरू नका. नीट तपासणी करून घ्या आणि चाळिशीनंतर किंवा कोणतेही धोक्याचे लक्षण असल्यास कोलोनोस्कोपी करून घ्या.
• तुमच्या औषधांची यादी आणा. अ‍ॅस्पिरिन, क्लोपिडोग्रेल किंवा वॉरफेरिनसारखी रक्त पातळ करणारी औषधे सहसा काही दिवस आधी समायोजित करावी लागतात - विचारल्याशिवाय स्वतःहून कधीही बंद करू नका.
• मधुमेह, हृदय किंवा फुप्फुसाचा आजार आणि यापूर्वी झालेली कोणतीही गुदद्वाराची शस्त्रक्रिया आम्हाला सांगा.
• आठवडाभर आधीपासून फायबर आणि पाणी सुरू करा. शस्त्रक्रियेपूर्वी मल मऊ असल्यास नंतरचा पहिला आठवडा बराच सोपा जातो.
• मध्यरात्रीपासून उपाशी राहा आणि आम्ही सांगू तीच औषधे घोटभर पाण्यासोबत घ्या.
• एनिमा किंवा वॉशच्या सूचनांचे पालन करा, ज्या तुम्हाला आदल्या संध्याकाळी दिल्या जातील.
• सोबत कोणालातरी आणा जे तुम्हाला घरी नेतील; स्पायनल भुलेनंतर तुम्ही स्वतः गाडी चालवू नये.
• घरी साहित्य तयार ठेवा - फायबर सप्लिमेंट, मल मऊ करणारे औषध, सिट्झ बाथसाठी लहान टब, मऊ टिश्यू किंवा बिडेट स्प्रे.
• तीन-चार दिवस हलके ठेवा. अंथरुणात पडून राहण्याची गरज नाही - चालणे चांगले - फक्त जड काही करू नका.

---

मूळव्याध कित्येक महिने तुमचा प्रत्येक दिवस नकळत कठीण करत असेल, तर तुम्ही पुरेसे सहन केले आहे. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल अँड टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती येथील सर्जिकल टीम तुमची नीट तपासणी करेल, नेमका कोणता ग्रेड आहे हे सांगेल, आणि तुम्हाला शस्त्रक्रिया हवी की बँडिंग व सवयीतील बदलाने भागेल हे प्रामाणिकपणे समजावून सांगेल. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा इथे संपर्क साधा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.