एंडोमेट्रियल कॅन्सर शस्त्रक्रिया (लॅपरोस्कोपिक स्टेजिंग)

वैद्यकीय समीक्षा: डॉ. मनन बूब, MBBS (KEM), MS ObGyn (सुवर्णपदक विजेते), DNB — सल्लागार स्त्रीरोगतज्ज्ञ व लॅपरोस्कोपिक सर्जन

हे काय आहे

एंडोमेट्रियल कॅन्सर म्हणजे गर्भाशयाच्या आतील अस्तराचा कॅन्सर. बहुतेक स्त्रियांसाठी त्याचा प्रमाणित उपचार म्हणजे लॅपरोस्कोपिक स्टेजिंग नावाची शस्त्रक्रिया: टोटल लॅपरोस्कोपिक हिस्टरेक्टॉमी (TLH) सोबत बायलॅटरल सॅल्पिंगो-ऊफोरेक्टॉमी (BSO), म्हणजे गर्भाशय, गर्भाशयमुख, दोन्ही फॅलोपियन नळ्या आणि दोन्ही बीजांडकोश दुर्बिणीच्या लहान छेदांतून काढले जातात. कॅन्सरचा प्रकार आणि ग्रेड यावरून ओटीपोटातील काही लिम्फ नोड्स तपासले किंवा काढले (लिम्फॅडेनेक्टॉमी) जाऊ शकतात.

“स्टेजिंग” हा शब्द महत्त्वाचा आहे. ही शस्त्रक्रिया एकाच वेळी दोन कामे करते. ती कॅन्सर काढते, आणि आजार नेमका किती पसरला आहे हेही सांगते, जे फक्त स्कॅनवरून विश्वासार्हपणे कळत नाही. याच माहितीवरून शस्त्रक्रियेनंतर आणखी काही लागेल का हे ठरते.

स्त्रिया सहसा ज्या धोक्याच्या लक्षणांसह येतात त्यांबद्दल आम्ही एंडोमेट्रियल कॅन्सर: स्त्रिया ज्या धोक्याच्या खुणा दुर्लक्षित करतात मध्ये लिहिले आहे.

कोणाला याची गरज असते

गर्भाशयाच्या अस्तराच्या बायोप्सीमध्ये, जी सहसा हिस्टेरोस्कोपीदरम्यान किंवा क्लिनिकमध्ये घेतली जाते, एंडोमेट्रियल कॅन्सर आढळला आणि स्कॅन दाखवतात की आजार गर्भाशयात किंवा त्याच्या जवळ आहे, तेव्हा ही शस्त्रक्रिया सुचवली जाते. मी ज्या स्त्रियांवर शस्त्रक्रिया करतो त्यांपैकी बहुतेकजणी आधी रजोनिवृत्तीनंतरच्या रक्तस्रावाच्या, किंवा त्याआधीच्या वर्षांतील जास्त आणि अनियमित रक्तस्रावाच्या तक्रारीसह आल्या होत्या.

यांपैकी बहुतेक स्त्रियांसाठी दुर्बिणीची शस्त्रक्रिया योग्य आहे. गाठ खूप मोठी असेल, स्कॅनमध्ये ओटीपोटाबाहेर पसरलेले दिसत असेल, किंवा तुमच्या एकूण आरोग्यामुळे दीर्घकाळ भुलेत राहणे धोकादायक असेल, तर ती योग्य निवड नसू शकते. अशा वेळी आम्ही खुली शस्त्रक्रिया किंवा दुसरा मार्ग ठरवतो. आमची व्यापक गायनेकोलॉजिक ऑन्कोलॉजी सेवा हे तुमच्यासोबत प्रकरणानुसार ठरवते.

“मला भीती वाटते. याचा अर्थ कॅन्सर आधीच पसरला आहे का?” गरजेचे नाही, आणि मला अस्पष्ट दिलाशापेक्षा तुम्हाला खरे चित्र द्यायला आवडेल. रक्तस्राव हा बहुधा सुरुवातीचा संकेत असल्याने, अनेक स्त्रियांमध्ये आजार अजून गर्भाशयापुरता मर्यादित असतानाच निदान होते. शस्त्रक्रियेनंतर ऊतीची तपासणी होईपर्यंत आम्ही खात्रीने सांगू शकत नाही. म्हणूनच आम्ही स्टेजिंग नीट करतो.

ही शस्त्रक्रिया कशी केली जाते

तुम्ही उपाशीपोटी येता, सहसा शस्त्रक्रियेच्या सकाळी, आणि भूलतज्ज्ञ तुम्हाला झोपवतात.

बेंबीजवळ एक लहान छेद केला जातो आणि काम करायला जागा मिळावी म्हणून पोटात हळुवारपणे कार्बन डायऑक्साइड वायू भरला जातो. दुर्बीण आत जाते, त्यानंतर तीन-चार बारीक उपकरणे इतर लहान छेदांतून घातली जातात.

सर्वात आधी आम्ही सर्व काही पाहतो: गर्भाशय, नळ्या, बीजांडकोश, आतड्यांचा पृष्ठभाग, यकृताचा पृष्ठभाग आणि पोटाचे आतील अस्तर. ओटीपोटात काही द्रव असेल तर तो गोळा करून तपासणीला पाठवला जातो.

मग गर्भाशय टप्प्याटप्प्याने वेगळे केले जाते. रक्तपुरवठा सील केला जातो, नळ्या आणि बीजांडकोश मोकळे केले जातात, आणि गर्भाशय व गर्भाशयमुख योनीच्या वरच्या टोकापासून वेगळे केले जातात. आम्ही संरक्षक तंत्र वापरतो जेणेकरून गर्भाशय पोटात गाठ सांडू किंवा चिरडू न देता बाहेर येईल.

प्रकरणानुसार ओटीपोटातील लिम्फ नोड्स तपासले किंवा काढले जाऊ शकतात. काही सर्जन डाय वापरून मुख्य “सेंटिनल” नोड शोधतात आणि फक्त तोच काढतात. आम्ही हे करू की नाही, आणि किती, हे कॅन्सरचा प्रकार, ग्रेड आणि स्कॅनवर अवलंबून असते.

नमुना योनीमार्गे बाहेर काढला जातो. योनीचे वरचे टोक टाक्यांनी बंद केले जाते, वायू सोडला जातो आणि लहान छेद बंद केले जातात.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

ही शस्त्रक्रिया जनरल अ‍ॅनेस्थेशिया (पूर्ण भूल) मध्ये होते.

शस्त्रक्रियेला सहसा दोन ते तीन तास लागतात, लिम्फ नोड्स काढताना किंवा आधीच्या शस्त्रक्रियेमुळे शरीररचना कठीण असल्यास जास्त.

बहुतेक स्त्रिया रुग्णालयात दोन ते चार दिवस थांबतात. त्याच संध्याकाळी तुम्ही बसत असता आणि दुसऱ्या सकाळी चालत असता, ज्यामुळे रिकव्हरीला मदत होते आणि पायांत रक्ताची गाठ होण्याचा धोका कमी होतो.

रिकव्हरी

पहिला दिवस. छेदांवर दुखणे, पोटात फुगीरपणा आणि वायूमुळे खांद्यात मंद दुखणे. कॅथेटर सहसा एका दिवसात काढला जातो. आधी घोट घोट द्रव, मग हलके जेवण.

पहिला आठवडा. घरात लहान फेऱ्या, सौम्य थकवा, योनीतून हलका स्पॉटिंग. आंघोळ चालते, पट्ट्या कोरड्या ठेवा. वेदनाशामक गोळ्या पहिल्या काही दिवसांनंतर क्वचितच लागतात.

दुसरा ते चौथा आठवडा. दैनंदिन दिनक्रम टप्प्याटप्प्याने परत येतो. जड उचलणे, कष्टाचा व्यायाम आणि खालच्या पोटावर ताण देणारी कोणतीही गोष्ट टाळा. योनीत काहीही घालू नका आणि योनीचे वरचे टोक भरले आहे असे सर्जन सांगेपर्यंत, सहसा सहा ते आठ आठवडे, शारीरिक संबंध ठेवू नका.

सहा आठवड्यांपर्यंत. बहुतेक स्त्रिया नेहमीच्या दिनक्रमात परततात. अंतिम बायोप्सी अहवालासह आम्ही तुमची तपासणी याआधीच, सहसा शस्त्रक्रियेनंतर एक-दोन आठवड्यांत, करतो आणि तिथून पाठपुरावा ठरवतो. बीजांडकोश काढले जात असल्याने, ज्या स्त्रियांना अजून रजोनिवृत्ती आली नव्हती त्या शस्त्रक्रियेनंतर रजोनिवृत्तीत प्रवेश करतात. हे आम्ही आधीच समजावतो आणि नंतर लक्षणांमध्ये मदत करतो.

ताप, जास्त रक्तस्राव, छेदावर पसरणारा लालसरपणा किंवा स्राव, पोटरीत दुखणे किंवा सूज, धाप लागणे, किंवा सतत उलट्या होत असल्यास लवकर संपर्क साधा.

दुर्बिणीने का, खुल्या शस्त्रक्रियेने का नाही

एंडोमेट्रियल कॅन्सरमध्ये दुर्बिणीची शस्त्रक्रिया चांगली प्रस्थापित आहे आणि रुग्णासाठी सुरक्षित असेल तेव्हा तीच आमची नेहमीची निवड असते. खुल्या शस्त्रक्रियेच्या तुलनेत छेद अगदी लहान, वेदना आणि रक्तस्राव कमी, रुग्णालयातील मुक्काम कमी आणि सामान्य आयुष्यात लवकर परतणे असते. या आजारात मधुमेह किंवा जास्त वजन यांसारख्या इतर समस्याही सामान्य असतात, आणि अशा स्त्रियांमध्ये पोटावरील मोठी जखम टाळल्याने जखम भरण्यात खरोखर फरक पडतो.

पण ती नेहमीच चांगली असते असा माझा दावा नाही. गाठ मोठी असेल, आजार पसरला असेल, किंवा दुर्बिणीने पोहोचणे सुरक्षित नसेल, तर योग्य शस्त्रक्रिया खुलीच असते. आम्ही अशी पद्धत निवडतो जी आधी आजार सुरक्षितपणे काढेल, आणि मग रिकव्हरी सुखकर करण्यासाठी सर्व काही करतो.

धोके आणि गुंतागुंत

कॅन्सरची शस्त्रक्रिया ही मोठी शस्त्रक्रिया आहे, आणि धोके तुम्ही स्पष्टपणे ऐकायला हवेत.

• रक्तस्राव शस्त्रक्रियेदरम्यान किंवा नंतर, कधीकधी रक्त द्यावे लागू शकते.
• संसर्ग छेदावर, ओटीपोटात किंवा लघवीत.
• मूत्राशय, मूत्रवाहिनी (मूत्रपिंडातून येणारी नळी) किंवा आतड्याला इजा, क्वचित, आणि सहसा त्याच वेळी लक्षात येऊन दुरुस्त केली जाते.
• रक्ताच्या गाठी पायांत किंवा फुफ्फुसांत. लवकर चालणे, स्टॉकिंग्ज आणि गरज असल्यास रक्त पातळ करणारी औषधे यांनी आम्ही हे कमी करतो.
• लिम्फेडेमा (पायावर सूज) आणि लिम्फोसील, जे लिम्फ नोड्स काढल्यानंतर होऊ शकतात. कमी नोड्स तपासल्याने हा धोका कमी होतो.
• योनीच्या वरच्या टोकाच्या जखम भरण्यात अडचण, क्वचित.
• लवकर रजोनिवृत्ती, ज्या स्त्रियांना अजून पाळी येत होती त्यांच्यात, कारण बीजांडकोश काढले जातात.
• खुल्या शस्त्रक्रियेत रूपांतर, जर शस्त्रक्रिया दुर्बिणीने सुरक्षितपणे पूर्ण करता आली नाही.
• भुलीशी संबंधित धोके, ज्यांची चर्चा भूलतज्ज्ञ तुमच्याशी स्वतंत्रपणे करतील.

पर्याय

खुली (पोटावर छेद असलेली) शस्त्रक्रिया मोठ्या छेदातून तेच उद्दिष्ट साधते. काही गाठी आणि काही रुग्णांसाठी तीच योग्य निवड आहे.

प्रजननक्षमता जपणारा उपचार, हार्मोनल थेरपी आणि जवळच्या निरीक्षणासह, फक्त अगदी सुरुवातीचा, कमी ग्रेडचा आजार असलेल्या आणि मुले हवी असलेल्या निवडक तरुण स्त्रियांमध्येच शक्य आहे. हा प्रमाणित पर्याय नाही, आणि त्याचे स्वतःचे धोके आहेत, म्हणून तज्ज्ञांशी सविस्तर चर्चा आवश्यक आहे.

रेडिओथेरपी किंवा इतर शस्त्रक्रियेविना उपचार तेव्हा वापरले जातात जेव्हा इतर आजारांमुळे शस्त्रक्रिया शक्य नसते, किंवा अंतिम अहवालानुसार शस्त्रक्रियेसोबत. त्याची योजना ऑन्कोलॉजी टीमसोबत केली जाते.

शस्त्रक्रियेचा निर्णय घाईत घेऊ नये, पण विनाकारण लांबवूही नये. योग्य तपासण्यांसाठी काही दिवस दिल्याने आम्ही पहिल्यांदाच योग्य शस्त्रक्रिया निवडू शकतो.

खर्च किती येतो

शुभम हाय-टेक हॉस्पिटलमध्ये एंडोमेट्रियल कॅन्सर शस्त्रक्रिया (लॅपरोस्कोपिक स्टेजिंग: TLH + BSO ± लिम्फॅडेनेक्टॉमी): ₹75,000 – ₹1,25,000. ही सर्वसमावेशक रक्कम आहे — सर्जनचे शुल्क, ऑपरेशन थिएटर, भूल, नेहमीच्या मुक्कामाचे खोली भाडे, औषधे आणि नियमित तपासण्या हे सर्व यात समाविष्ट आहे.

कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.

शस्त्रक्रियेची तयारी

• सर्व अहवाल आणा: बायोप्सी, सोनोग्राफी, MRI किंवा CT झाला असल्यास, रक्त तपासण्या, आणि तुमच्या औषधांची यादी.
• मधुमेह, उच्च रक्तदाब, थायरॉईड किंवा हृदयाचा त्रास आणि रक्त पातळ करणारी कोणतीही औषधे असल्यास सांगा. काही औषधे आधी बदलावी लागतात; कृपया स्वतःच्या मनाने काहीही थांबवू नका.
• पूर्वी झालेल्या पोटाच्या कोणत्याही शस्त्रक्रियेबद्दल सांगा, कारण त्यामुळे योजना बदलू शकते.
• शस्त्रक्रियेपूर्वी सहा तास काहीही खाऊ नये आणि दोन तास काहीही पिऊ नये, वेगळे सांगितले नसल्यास. आदल्या दिवशी आतडे साफ करण्याचे औषध घ्यायला सांगितले जाऊ शकते.
• दागिने, नेल पॉलिश आणि कॉन्टॅक्ट लेन्स घरीच ठेवा.
• सोबत थांबण्यासाठी एक नातेवाईक आणि सुरुवातीच्या दोन आठवड्यांसाठी घरी मदतीची व्यवस्था ठेवा.
• सल्लामसलतीला एखाद्या विश्वासू व्यक्तीला सोबत आणा. एकट्याने सगळे समजून घेणे कठीण असते.

---

तुम्हाला किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणाला गर्भाशयाच्या अस्तरात काही समस्या असल्याचे सांगितले गेले असेल, तर अहवाल घेऊन या आणि आपण ते घाई न करता एकत्र पाहू. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल, अमरावती येथील स्त्रीरोग व लॅपरोस्कोपी टीम निदानाचा अर्थ काय आणि तुमच्यासाठी कोणती शस्त्रक्रिया योग्य हे समजावून सांगेल. +91-8668954915 वर कॉल करा, इथे संपर्क साधा, किंवा आमच्या सर्व प्रक्रिया पाहा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.