लॅपरोस्कोपिक एक्टोपिक प्रेग्नन्सी शस्त्रक्रिया

वैद्यकीय समीक्षा: डॉ. मनन बूब, MBBS (KEM), MS ObGyn (सुवर्णपदक विजेते), DNB — सल्लागार स्त्रीरोगतज्ज्ञ व लॅपरोस्कोपिक सर्जन

हे काय आहे

एक्टोपिक गर्भ म्हणजे गर्भाशयाबाहेर रुजणारा गर्भ, बहुतेकदा फेलोपियन नळीत. नळी गर्भाशयासारखी ताणली जाण्यासाठी बनलेली नाही, त्यामुळे गर्भ वाढल्यावर ती शेवटी फुटू शकते आणि पोटात आतल्या आत रक्तस्राव होऊ शकतो. लॅपरोस्कोपिक एक्टोपिक प्रेग्नन्सी शस्त्रक्रिया ही अशी दुर्बिणीची शस्त्रक्रिया आहे जी हे घडण्यापूर्वी त्या गर्भाला हाताळते, किंवा आधीच फुटले असेल तर रक्तस्राव थांबवते.

आम्हाला काय आढळते त्यानुसार ही शस्त्रक्रिया सॅल्पिंजेक्टॉमी (बाधित नळी गर्भासह काढणे) किंवा सॅल्पिंगोस्टॉमी (नळी उघडून गर्भ काढणे आणि नळी जागेवर ठेवणे) असते. आमचा प्रगत लॅपरोस्कोपी व हिस्टेरोस्कोपी विभाग या नियमितपणे करतो, आणि तुम्ही आमच्या सर्व प्रक्रिया पाहू शकता.

कोणाला याची गरज असते

अनेक स्त्रिया पाळी चुकणे, पॉझिटिव्ह प्रेग्नन्सी टेस्ट, पोटाच्या खालच्या भागात एका बाजूला दुखणे आणि थोडा स्पॉटिंग किंवा रक्तस्राव घेऊन आमच्याकडे येतात. स्कॅनमध्ये गर्भाशयात गर्भ दिसत नाही, किंवा बीजांडकोशाशेजारी गाठ दिसते. आमचा लेख गर्भधारणेच्या सुरुवातीचा रक्तस्राव या पॅटर्नकडे त्याच दिवशी लक्ष का द्यावे लागते हे समजावतो.

शस्त्रक्रियेचा सल्ला तेव्हा दिला जातो जेव्हा:

• गर्भामुळे तीव्र वेदना किंवा आतल्या आत रक्तस्राव होत असेल, किंवा नळी फुटली असेल किंवा फुटण्याच्या बेतात असेल;
• तुम्ही अस्वस्थ असाल, चक्कर किंवा बेशुद्धी असेल, किंवा रक्तदाब कमी असेल;
• hCG पातळी जास्त असेल किंवा गर्भाची गाठ मोठी असेल, ज्यामुळे औषध चालण्याची शक्यता कमी असते;
• एक्टोपिक गर्भात हृदयाचे ठोके दिसत असतील;
• मेथोट्रेक्सेट देऊनही hCG कमी झाले नसेल, किंवा पाठपुरावा शक्य नसेल.

गर्भधारणेच्या सुरुवातीला अचानक तीव्र वेदना, चक्कर किंवा बेशुद्धी जाणवली तर कृपया लगेच रुग्णालयात या. सकाळच्या अपॉइंटमेंटची वाट पाहू नका.

“आपोआप बरे होते का ते थोडे थांबून पाहता येणार नाही का?” कधीकधी अगदी सुरुवातीचा एक्टोपिक गर्भ आपोआप संपतो, आणि जे स्वस्थ आहेत आणि ज्यांचा hCG कमी होत आहे अशा निवडक स्त्रियांवर आम्ही काळजीपूर्वक लक्षही ठेवतो. पण कोणता आपोआप जाईल हे आधी कळण्याचा मार्ग नाही, आणि फुटणे झपाट्याने होऊ शकते. लक्षणे स्पष्टपणे दिलासा देणारी नसतील तर आम्ही वाट पाहत नाही.

ही शस्त्रक्रिया कशी केली जाते

तुम्ही उपाशीपोटी असता आणि भूलतज्ज्ञ तुम्हाला झोपवतात. खूप रक्त गेले असेल तर आधी द्रव किंवा रक्त देऊन स्थिती सांभाळली जाते, आणि शस्त्रक्रिया लगेच केली जाते.

बेंबीजवळ एक लहान छेद केला जातो, पोटात हळुवारपणे वायू भरला जातो आणि दुर्बीण आत सोडली जाते. पोटाच्या खालच्या भागात दोन-तीन बारीक पोर्ट आणखी लावले जातात.

आधी आम्ही पाहतो: गर्भ आणि नळी, दुसरी नळी आणि बीजांडकोश, आणि ओटीपोटातील रक्ताचे प्रमाण. रक्त शोषून काढले जाते आणि ओटीपोट धुतले जाते.

सॅल्पिंजेक्टॉमीमध्ये बाधित नळी तिच्या रक्तपुरवठ्यापासून वेगळी करून काढली जाते, सहसा एका पोर्टमधून, लहान पिशवीत. बीजांडकोशाला हात लावला जात नाही.

सॅल्पिंगोस्टॉमीमध्ये नळीवर एक लहान छेद करून गर्भाची ऊती हळुवारपणे बाहेर काढली जाते, आणि नळी टाक्यांशिवाय बरी होण्यासाठी सोडली जाते. हे फक्त तेव्हाच योग्य असते जेव्हा नळी फार खराब झालेली नसते आणि रक्तस्राव आटोक्यात असतो. थोडी गर्भाची ऊती राहू शकत असल्याने, नंतर hCG शून्य होईपर्यंत त्याची रक्त तपासणी केली जाते.

काढलेली ऊती तपासणीसाठी पाठवली जाते. लहान छेद बंद केले जातात.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

ही शस्त्रक्रिया जनरल अ‍ॅनेस्थेशिया (पूर्ण भूल) मध्ये होते.

यासाठी सहसा ४५ मिनिटे ते एक तास लागतो, खूप रक्त साफ करावे लागले किंवा ओटीपोटात खूप चिकटपणा असेल तर जास्त.

बहुतेक स्त्रिया एक ते दोन दिवसांनी घरी जातात. येताना खूप अस्वस्थ असाल तर जास्त काळ थांबावे लागू शकते.

रिकव्हरी

पहिला दिवस. छेदांवर दुखणे, पोटात फुगीरपणा, आणि वायूमुळे खांद्याच्या टोकाला दुखणे, जे सामान्य आहे. काही तासांतच तुम्ही पाण्याचे घोट घेत असता, लवकरच हलके जेवता, आणि त्याच दिवशी चालता. अनेक स्त्रियांना खिन्न किंवा हळवे वाटते; ही नैसर्गिक प्रतिक्रिया आहे, आणि तुम्ही कधीही आम्हाला सांगू शकता.

पहिला आठवडा. थकवा, सौम्य दुखणे जे काही दिवसांत कमी होते, आणि योनीतून हलका स्पॉटिंग. तिसऱ्या दिवसापासून आंघोळ चालते, पट्ट्या कोरड्या ठेवा. तुमचा रक्तगट Rh-निगेटिव्ह असेल तर अँटी-D इंजेक्शन दिले जाईल.

दुसरा ते चौथा आठवडा. बसून काम, गाडी चालवणे आणि घरकाम जितके सहज वाटेल तितके. जड उचलणे आणि कष्टाचा व्यायाम टाळा. आम्ही पाठपुराव्यासाठी बोलावतो, आणि नळी ठेवली असेल तर hCG तपासणीसाठीही.

सहा आठवड्यांपर्यंत. नेहमीची दिनचर्या. पाळी काही आठवड्यांत परत यायला हवी. ताप, छेदाभोवती पसरणारा लालसरपणा, वाढत जाणारे दुखणे, जास्त रक्तस्राव किंवा बेशुद्धी असल्यास लवकर संपर्क साधा.

दुर्बिणीने का, खुल्या शस्त्रक्रियेने का नाही

स्थिर रुग्णामध्ये दुर्बीण हा चांगला मार्ग आहे, आणि मी तोच सुचवतो. छेद लहान, वेदना कमी, रुग्णालयातील मुक्काम कमी, सामान्य आयुष्यात लवकर परतणे, आणि ओटीपोटाच्या आत कमी व्रण, जे पुढच्या प्रजननक्षमतेसाठी महत्त्वाचे आहे. दुर्बिणीने दोन्ही नळ्या आणि ओटीपोट स्पष्ट दिसते.

एखादी स्त्री धक्क्याच्या अवस्थेत, जोरदार अंतर्गत रक्तस्रावासह आली आणि सर्वात जलद सुरक्षित मार्ग पोट उघडणे हा असेल, तर मी कोणताही संकोच न करता तेच करेन. सुरक्षितता प्रथम येते, आणि मी हे कुटुंबाला समजावून सांगेन.

धोके आणि गुंतागुंत

• रक्तस्राव, शस्त्रक्रियेदरम्यान किंवा नंतर, कधीकधी रक्त द्यावे लागते.
• सॅल्पिंगोस्टॉमीनंतर उरलेली गर्भाची ऊती. म्हणूनच hCG शून्य होईपर्यंत तपासले जाते. काहींना मेथोट्रेक्सेट इंजेक्शन किंवा पुन्हा प्रक्रिया लागते.
• आतडे, मूत्राशय किंवा रक्तवाहिन्यांना इजा, क्वचित, आणि कोणत्याही लॅपरोस्कोपीचा धोका.
• संसर्ग, छेदावर किंवा ओटीपोटाच्या आत.
• भविष्यात पुन्हा एक्टोपिक गर्भ. एकदा झाल्यानंतर धोका जास्त असतो, म्हणून लवकर स्कॅन महत्त्वाचे आहे.
• प्रजननक्षमतेत घट, उरलेली नळीही खराब झाली असेल तर.
• भुलीशी संबंधित धोके, ज्यांची चर्चा भूलतज्ज्ञ स्वतंत्रपणे करतील.
• खुल्या शस्त्रक्रियेत रूपांतर, मुख्यतः जोरदार रक्तस्राव किंवा दाट चिकटपणात.

पर्याय

मेथोट्रेक्सेट इंजेक्शन. स्थिर स्त्रीमध्ये लहान एक्टोपिक गर्भासाठी योग्य, जेव्हा hCG कमी असेल, ठोके नसतील आणि फुटल्याचे कोणतेही चिन्ह नसेल. यामुळे शस्त्रक्रिया टळते, पण वारंवार रक्त तपासण्यांसह काळजीपूर्वक पाठपुरावा लागतो, आणि काही स्त्रियांना तरीही शस्त्रक्रिया लागते.

वाट पाहणे आणि निरीक्षण. निवडक स्त्रियांसाठी ज्यांचा hCG आधीच कमी होत आहे आणि लक्षणे नाहीत; रक्त तपासण्या आणि स्कॅनने निरीक्षण केले जाते. यासाठी विश्वासार्ह पाठपुरावा आणि रुग्णालयात लवकर पोहोचणे आवश्यक आहे.

खुली शस्त्रक्रिया, धक्क्यात असलेल्या स्त्रीसाठी किंवा जिथे दुर्बीण सुरक्षित नसेल तिथे.

कोणता पर्याय योग्य हे तुमची लक्षणे, hCG, स्कॅन आणि प्रजननक्षमता जपण्याची इच्छा यावर अवलंबून असते. वेळ असेल तिथे घाई न करता आम्ही हे तुमच्यासोबत पाहतो.

खर्च किती येतो

खालील रक्कम सर्वसमावेशक आहे — सर्जनचे शुल्क, ऑपरेशन थिएटर, भूल, नेहमीच्या मुक्कामाचे खोली भाडे, औषधे आणि नियमित तपासण्या हे सर्व यात समाविष्ट आहे.

लॅपरोस्कोपिक एक्टोपिक प्रेग्नन्सी शस्त्रक्रिया (सॅल्पिंजेक्टॉमी / सॅल्पिंगोस्टॉमी): ₹40,000 – ₹60,000.

कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.

शस्त्रक्रियेची तयारी

एक्टोपिक शस्त्रक्रियेचे नियोजन अनेकदा घाईत होते, म्हणून यादी छोटी आहे.

• प्रेग्नन्सी टेस्ट, hCG आणि स्कॅनचे अहवाल, असतील तर, सोबत आणा.
• तुमचा रक्तगट सांगा, आणि कोणतीही अ‍ॅलर्जी, मधुमेह, थायरॉईडचा त्रास किंवा रक्त पातळ करणारी औषधे असतील तर तेही.
• एक्टोपिक गर्भाचा संशय आल्यापासून आम्ही सांगेपर्यंत कृपया काहीही खाऊ-पिऊ नका.
• सोबत एक नातेवाईक आणा, आणि फोन चार्ज ठेवा.
• पुढच्या गर्भधारणेबद्दलही, तुमचा जो प्रश्न असेल तो विचारा. येथे कोणताही प्रश्न लहान नसतो.
• तुम्हाला मेथोट्रेक्सेट देऊन घरी पाठवले गेले, तर कोणत्या लक्षणांत लगेच परत यायचे ते जाणून घ्या: अचानक किंवा तीव्र वेदना, चक्कर, किंवा जास्त रक्तस्राव.

---

एक्टोपिक गर्भ भीतीदायक असतो, आणि अनेकदा खरोखरचे नुकसानही. तुमची पाळी चुकली असेल आणि एका बाजूला दुखत असेल किंवा रक्तस्राव होत असेल, तर कृपया उशीर करू नका. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल, अमरावती येथील स्त्रीरोग व लॅपरोस्कोपी टीम तुमची तपासणी करू शकते, काय होत आहे ते समजावू शकते, आणि जलद तसेच हळुवारपणे उपचार करू शकते. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा इथे संपर्क साधा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.