ओव्हेरियन कॅन्सर शस्त्रक्रिया (स्टेजिंग आणि डीबल्किंग)

डॉ. मनन बूब यांनी वैद्यकीय पुनरावलोकन केलेले — MBBS (KEM), MS ObGyn (सुवर्णपदक विजेते), DNB, कन्सल्टंट गायनॅकॉलॉजिस्ट व लॅपरोस्कोपिक सर्जन

हे काय आहे

ओव्हेरियन कॅन्सर बीजांडात, किंवा त्याच्या शेजारच्या फॅलोपियन नलिकेत सुरू होतो. बहुतेक स्त्रियांसाठी पहिला आणि सर्वात महत्त्वाचा उपचार म्हणजे ऑपरेशन. त्याची दोन कामे आहेत: आजार नेमका काय आहे हे निश्चित करणे, आणि सुरक्षितपणे जितका आजार काढता येईल तितका काढणे. कॅन्सर बीजांडापुरता मर्यादित दिसतो तेव्हा ऑपरेशनला स्टेजिंग शस्त्रक्रिया (स्टेजिंग लॅपरोटॉमी) म्हणतात: बाधित बीजांड काढले जाते आणि आजार पसरला आहे का ते पाहण्यासाठी पोट काळजीपूर्वक तपासले जाते. आजार पोटात आधीच पसरलेला असेल तेव्हा ऑपरेशनला डीबल्किंग किंवा सायटोरिडक्टिव्ह शस्त्रक्रिया म्हणतात: दिसणारा आजार शक्य तितका कमी मागे राहावा हा उद्देश असतो.

स्त्रीरोगशास्त्रातील हे मोठ्या ऑपरेशनांपैकी एक आहे, आणि त्याचे नियोजन काळजीपूर्वक केले जाते. आमची गायनॅकॉलॉजिक ऑन्कोलॉजी सेवा पहिल्या स्कॅनपासून फॉलो-अपपर्यंत संपूर्ण प्रवासाची काळजी घेते.

कोणाला गरज असते

स्कॅन, रक्ताच्या तपासण्या (CA-125 सारख्या ट्यूमर मार्करसह) आणि तपासणीतून ओव्हेरियन कॅन्सरचा संशय येतो, किंवा बीजांडातील गाठ इतकी संशयास्पद दिसते की ती काढून तपासणे आवश्यक असते, तेव्हा शस्त्रक्रियेचा सल्ला दिला जातो. माझ्याकडे येणाऱ्या अनेक स्त्रिया महिनोन्महिने पोट फुगणे, लवकर पोट भरल्यासारखे वाटणे, ओटीपोटात सौम्य अस्वस्थता किंवा पोटावर सूज अशा त्रासांनी आलेल्या असतात, ज्यांना बहुतेकदा गॅस किंवा ॲसिडिटी समजले जाते. काहींना स्कॅनमध्ये गाठ (सिस्ट) आढळते; बहुतेक सिस्ट निरुपद्रवी असतात, आणि आमचा लेख ओव्हेरियन सिस्ट: कधी काळजी करावी आणि कधी थांबावे आम्ही फरक कसा ओळखतो ते सांगतो.

काही स्त्रियांमध्ये, ज्यांचा आजार खूप पसरलेला असतो किंवा प्रकृती कमजोर असते, आधी केमोथेरपी दिली जाते आणि आजार लहान झाल्यावर ऑपरेशन होते. हे आम्ही स्कॅन पाहून एकत्र ठरवतो.

“तुम्ही ऑपरेशनचा सल्ला देत आहात म्हणजे हा नक्की कॅन्सर आहे का?” नेहमीच नाही. कधी कधी गाठ कॅन्सर आहे की नाही हे जाणून घेण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे ती काढून तपासणे. म्हणूनच ऑपरेशनचे नियोजन असे केले जाते की जिथे सुरक्षित असेल तिथे निदान आणि शस्त्रक्रियेची योग्य व्याप्ती दोन्ही एकाच वेळी ठरवता येतील.

हे कसे केले जाते

तुम्ही रिकाम्या पोटी येता आणि भूलतज्ज्ञ तुम्हाला भूल देतात. शस्त्रक्रियेनंतर वेदना कमी करण्यासाठी पाठीच्या कण्यात एक नळीही घातली जाऊ शकते.

सर्जन खालच्या ओटीपोटात मधोमध लांब छेद घेतात, म्हणजे संपूर्ण पोट पाहता आणि हाताने तपासता येते. सर्वप्रथम तपासणीसाठी पोटातील द्रव किंवा धुण्याचा नमुना घेतला जातो. मग प्रत्येक पृष्ठभाग तपासला जातो: ओटीपोट, आतडे, यकृताचा पृष्ठभाग, डायफ्राम आणि पोटाचे आतील आवरण.

स्टेजिंग शस्त्रक्रियेत बीजांडे आणि नलिका, गर्भाशय व त्याचे मुख, आणि ओमेंटम (आतड्यांवर लटकणारा चरबीचा पडदा, जो पसरण्याची नेहमीची जागा आहे) काढले जातात. पोटाच्या आवरणातून लहान नमुने घेतले जातात आणि ओटीपोटातील व पॅरा-ऑर्टिक लिम्फ नोड्सचेही नमुने घेतले जाऊ शकतात. मूल होणे महत्त्वाचे असेल तर काही प्रकरणांत कमी व्याप्तीचे ऑपरेशन शक्य असते, ते पुढे सांगितले आहे.

डीबल्किंग शस्त्रक्रियेत हेच टप्पे असतात, आणि त्यानंतर आजाराचे साठे जिथे असतील आणि काढणे सुरक्षित असेल तिथून काढले जातात. कधी याचा अर्थ आतड्याचा एक भाग, प्लीहेचा पृष्ठभाग किंवा पोटाचे आवरण काढणे असा असतो. आतड्याचा भाग काढावा लागला तर तो पुन्हा जोडला जातो, आणि कधी कधी तात्पुरता स्टोमा लागतो; जिथे आधी अंदाज येतो तिथे आम्ही त्याबद्दल आधीच तुमच्याशी बोलतो.

काढलेले सर्व काही सविस्तर तपासणीसाठी पाठवले जाते. तो अंतिम अहवाल पुढे काय करायचे ते ठरवतो.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

ऑपरेशन जनरल ॲनेस्थेशियाखाली होते, सहसा एपिड्युरल किंवा वेदनाशामकाच्या दुसऱ्या पद्धतीसह.

स्टेजिंग शस्त्रक्रियेला साधारण तीन ते चार तास लागतात. डीबल्किंग शस्त्रक्रियेला बराच जास्त वेळ लागू शकतो, तो आजार किती पसरला आहे यावर अवलंबून असतो, आणि काही स्त्रियांना नंतर अतिदक्षता विभागात देखरेखीची गरज भासते.

रुग्णालयातील मुक्काम स्टेजिंग शस्त्रक्रियेनंतर साधारणपणे पाच ते आठ दिवस असतो, आणि मोठ्या डीबल्किंगनंतर त्याहून जास्त.

रिकव्हरी

पहिला दिवस. वेदना, थकवा, ड्रिप, कॅथेटर आणि कधी कधी ड्रेन. सुरक्षित होताच आम्ही पाण्याचे घोट सुरू करतो, लवकर बसवतो आणि उभे करतो, आणि नियमित वेदनाशामक देतो. श्वसनाचे व्यायाम आणि लवकर चालणे यामुळे छातीतील संसर्ग आणि पायांतील रक्ताच्या गुठळ्यांचा धोका कमी होतो.

पहिला आठवडा. आतडे जागे होताच आहार हळूहळू वाढवला जातो. कॅथेटर आणि ड्रेन गरज संपल्यावर काढले जातात. दररोज चालणे वाढत जाते.

आठवडे 2 ते 4. तुम्ही घरी असता, लवकर थकता, वजन उचलणे किंवा जोर लावणे नाही. जखम तपासली जाते आणि अंतिम बायोप्सी अहवालावर चर्चा होते. केमोथेरपीचे नियोजन, गरज असल्यास, सहसा शस्त्रक्रियेनंतर काही आठवड्यांनी सुरू होते.

सहा आठवड्यांपर्यंत. बहुतेक स्त्रिया हलक्या दैनंदिन कामावर परततात. फॉलो-अप भेटी आणि तपासण्या वर्षानुवर्षे चालतात; त्या काळजीचा भाग आहेत, काही चुकले असल्याचे लक्षण नाही.

ताप, जखमेवर लालसरपणा किंवा स्राव, सतत उलट्या, सुजलेले दुखरे पोट, पोटरीत दुखणे किंवा सूज, धाप लागणे, किंवा लघवीला त्रास असेल तर लवकर संपर्क करा.

दुर्बिणीऐवजी ओपन शस्त्रक्रिया का

गर्भाशयाच्या बहुतेक कॅन्सरमध्ये आमची नेहमीची निवड दुर्बिणीची शस्त्रक्रिया असते. ओव्हेरियन कॅन्सर वेगळा आहे. तो पेशी सांडून पोटाच्या आवरणावर पसरतो, आणि सर्जनला संपूर्ण पोट पाहावे व हाताने तपासावे लागते, दुर्बिणीची उपकरणे खात्रीने पोहोचू शकत नाहीत अशा जागांसह. खुला छेद ही पोहोच देतो, आणि दिसणारा आजार पूर्ण काढणे हे ऑपरेशनचे सर्वात महत्त्वाचे ध्येय आहे.

तरीही दुर्बिणीच्या शस्त्रक्रियेला जागा आहे: उपचार ठरवण्यापूर्वी आत पाहण्यासाठी आणि बायोप्सी घेण्यासाठी, आणि कधी कधी काळजीपूर्वक निवडलेल्या सुरुवातीच्या प्रकरणांमध्ये. तुमच्यासाठी कोणता मार्ग सुचवतो आणि का, ते आम्ही तुम्हाला सांगतो.

धोके आणि गुंतागुंत

ही मोठी शस्त्रक्रिया आहे, आणि धोके तुम्हाला स्पष्टपणे माहीत असले पाहिजेत.

• रक्तस्राव ऑपरेशन दरम्यान किंवा नंतर, कधी कधी रक्त चढवावे लागते.
• संसर्ग जखमेत, पोटात, छातीत किंवा लघवीत.
• आतडे, मूत्राशय किंवा मूत्रवाहिनीला इजा, क्वचित होते, आणि सहसा त्याच वेळी ओळखून दुरुस्त केली जाते.
• आतड्यांचे त्रास. शस्त्रक्रियेनंतर आतडे हळू चालणे सामान्य आहे; आतड्याच्या जोडातून गळती दुर्मिळ पण गंभीर आहे, आणि त्यासाठी पुन्हा शस्त्रक्रिया किंवा तात्पुरता स्टोमा लागू शकतो.
• रक्ताच्या गुठळ्या पायांत किंवा फुफ्फुसांत. आम्ही लवकर चालवून, स्टॉकिंग आणि गरजेनुसार रक्त पातळ करणाऱ्या औषधाने हा धोका कमी करतो.
• जखमेच्या अडचणी, पुढे जखमेच्या जागी हर्निया होणे यासह.
• लवकर रजोनिवृत्ती, कारण बीजांडे काढली जातात. आम्ही यावर आणि त्याच्या व्यवस्थापनावर चर्चा करतो.
• अपूर्ण स्वच्छता. कधी आजार खूप पसरलेला असतो किंवा महत्त्वाच्या अवयवांशी जोडलेला असतो, आणि काही भाग ठेवावा लागतो. तेव्हा केमोथेरपी आणखी महत्त्वाची ठरते.
• भुलीचे धोके, ज्यावर भूलतज्ज्ञ वेगळे बोलतील.

पर्याय

आधी केमोथेरपी (निओॲडजुव्हंट केमोथेरपी) आणि त्यानंतर शस्त्रक्रिया हा मान्यताप्राप्त पर्याय आहे, जेव्हा आजार खूप पसरलेला असतो किंवा स्त्री लगेच मोठ्या ऑपरेशनसाठी योग्य नसते. प्रत्येकजण यासाठी योग्य नसतो, आणि स्कॅन निवडीला मार्गदर्शन करतात.

प्रजननक्षमता जपणारी शस्त्रक्रिया. काही तरुण स्त्रियांमध्ये, ज्यांचा आजार अगदी सुरुवातीचा आणि कमी धोक्याचा असतो आणि ज्यांना मुले हवी असतात, फक्त बाधित बीजांड आणि नलिका काढणे, काळजीपूर्वक स्टेजिंगसह, शक्य असू शकते. त्यासाठी जवळचा फॉलो-अप आणि धोक्यांबद्दल मोकळी चर्चा आवश्यक आहे.

जनुकीय समुपदेशन आणि चाचणी सुचवली जाऊ शकते, कारण काही ओव्हेरियन कॅन्सर कुटुंबांत चालतात. यामुळे उपचारांना मार्गदर्शन मिळते आणि नातेवाइकांनाही मदत होते.

बहुतेक प्रकरणांत ऑपरेशनला शस्त्रक्रियाविरहित पर्याय नाही, पण केमोथेरपी, लक्ष्यित गोळ्या आणि फॉलो-अप हे सर्व एकूण योजनेचा भाग आहेत, जी आम्ही ऑन्कोलॉजी तज्ज्ञांसोबत चालवतो.

खर्च किती येतो

खालील आकडे सर्वसमावेशक आहेत — सर्जनची फी, ऑपरेशन थिएटर, भूल, सर्वसाधारण मुक्कामासाठी खोलीचे भाडे, औषधे आणि नियमित तपासण्या.

ओपन स्टेजिंग लॅपरोटॉमी, सुरुवातीचा टप्पा: ₹75,000 – ₹1,00,000.

सायटोरिडक्टिव्ह (डीबल्किंग) शस्त्रक्रियासाठी आम्ही आकडा प्रसिद्ध करत नाही, आणि अंदाज लावण्यापेक्षा मला हे प्रामाणिकपणे सांगायचे आहे. ऑपरेशन किती वेळ चालते, आतड्यासारखे इतर अवयव सामील आहेत का, अतिदक्षता विभागाची गरज पडते का, तुम्ही किती दिवस राहता, आणि किती व कोणते साहित्य लागते यावर खर्च खूप बदलतो. तुमचे स्कॅन आणि अहवाल पाहिल्यानंतर आम्ही तुमच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाज देऊ शकतो. कृपया आम्हाला कॉल करा.

कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.

शस्त्रक्रियेची तयारी

• सर्व अहवाल सोबत आणा: स्कॅन, CA-125 व इतर रक्त तपासण्या, बायोप्सी किंवा द्रवाचे अहवाल, आणि तुमच्या औषधांची यादी.
• मधुमेह, उच्च रक्तदाब, थायरॉइड, हृदय किंवा फुफ्फुसांचे त्रास आणि रक्त पातळ करणारी औषधे याबद्दल सांगा. कृपया कोणतेही औषध स्वतःहून बंद करू नका.
• पूर्वी झालेल्या पोटाच्या ऑपरेशनांबद्दल सांगा.
• शस्त्रक्रियेपूर्वी अतिरिक्त तपासण्या होतील, जसे CT स्कॅन, रक्त तपासणी आणि हृदयाची तपासणी, आणि कधी कधी आतडे साफ करण्याची तयारी.
• शस्त्रक्रियेपूर्वी सहा तास काही खाऊ नका आणि दोन तास काही पिऊ नका, वेगळे सांगितले नसेल तर.
• धूम्रपान किंवा तंबाखू शक्य तितक्या लवकर सोडा; त्यामुळे जखम भरण्यास आणि श्वसनास मदत होते.
• सुरुवातीच्या काही आठवड्यांत सोबत राहण्यासाठी आणि घरी मदतीसाठी एका नातेवाइकाची सोय करा.
• सल्लामसलतीला विश्वासातील व्यक्तीला सोबत आणा. एकट्याने सगळे समजून घेणे कठीण असते.

---

तुम्हाला किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणाला बीजांडात गाठ असल्याचे सांगितले गेले असेल, तर अहवाल घेऊन या आणि घाई न करता आपण ते एकत्र पाहू. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल, अमरावती येथील स्त्रीरोग आणि लॅपरोस्कोपी टीम काय माहीत आहे, काय अजून माहीत नाही आणि पुढचे पाऊल काय ते समजावून सांगेल. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा येथे संपर्क साधा, किंवा आम्ही करत असलेल्या सर्व शस्त्रक्रिया पाहा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.