सर्जिकल स्पर्म रिट्रीव्हल (TESA / PESA / micro-TESE)

वैद्यकीय पुनरावलोकन: डॉ. मंजुश्री बूब, MD, DNB, FICMCH, FICOG - इन्फर्टिलिटी व IVF कन्सल्टंट

हे काय आहे

सर्जिकल स्पर्म रिट्रीव्हल म्हणजे वीर्याऐवजी पुरुषाच्या प्रजनन मार्गातून थेट शुक्राणू गोळा करणे, जेणेकरून ते इंट्रासायटोप्लाझमिक स्पर्म इंजेक्शन (ICSI) मध्ये वापरता येतील. याच्या तीन सामान्य पद्धती आहेत: परक्युटेनियस एपिडिडायमल स्पर्म एस्पिरेशन (PESA), टेस्टिक्युलर स्पर्म एस्पिरेशन (TESA) आणि मायक्रोडिसेक्शन टेस्टिक्युलर स्पर्म एक्सट्रॅक्शन (micro-TESE).

PESA आणि TESA मध्ये बारीक सुईने एपिडिडिमिस किंवा वृषणातून शुक्राणू ओढले जातात. micro-TESE मध्ये छोटा छेद घेऊन सर्जन ऑपरेटिंग मायक्रोस्कोपने शुक्राणू तयार करणाऱ्या विशिष्ट नलिका शोधतो. ICSI मध्ये मोजकेच शुक्राणू लागतात, त्यामुळे अगदी थोडी संख्याही प्रयोगशाळेसाठी पुरेशी ठरू शकते.

कोणाला गरज असते

वीर्य तपासणीत अजिबात शुक्राणू नसतील (अझूस्पर्मिया), किंवा वापरण्यायोग्य शुक्राणू नसतील, तेव्हा याची गरज भासू शकते. याचे दोन मुख्य गट आहेत.

• अडथळ्यामुळे होणारा अझूस्पर्मिया. वृषण सामान्य शुक्राणू तयार करतात, पण अडथळ्यामुळे ते वीर्यापर्यंत पोहोचत नाहीत. कारणांमध्ये जुना संसर्ग, नसबंदी, वास डेफरन्स नसणे किंवा बंद असणे, किंवा हर्नियासारख्या शस्त्रक्रियेनंतरची इजा यांचा समावेश होतो. TESA किंवा PESA मध्ये सहसा शुक्राणू सहज मिळतात.
• अडथळ्याशिवाय होणारा अझूस्पर्मिया. वृषण खूप कमी शुक्राणू तयार करतात किंवा फक्त छोट्या भागांत तयार करतात. कारणांमध्ये हार्मोन्सची समस्या, अनुवांशिक स्थिती, लहानपणी वृषण खाली न उतरणे, गालगुंड, केमोथेरपी किंवा अज्ञात कारणे असू शकतात. येथे micro-TESE मध्ये शुक्राणू मिळण्याची सर्वोत्तम शक्यता असते.

स्खलन होऊ न शकणाऱ्या किंवा ज्यांच्या शुक्राणूंमध्ये DNA हानी जास्त आहे अशा पुरुषांनाही हे उपयुक्त ठरू शकते. तपासणी, हार्मोन चाचण्या आणि गरज असल्यास जनुकीय चाचण्यांद्वारे आम्ही हे कसे ठरवतो, ते आमच्या पुरुष वंध्यत्व लेखात सांगितले आहे.

“डॉक्टर, रिपोर्टमध्ये शुक्राणू शून्य आहेत. सगळे संपले का?” असे नाही, आणि मला वाटते की तुम्ही आधी हेच ऐकावे. रिपोर्टमधील शून्य म्हणजे नमुन्यात शुक्राणू पोहोचत नाहीत. कारखाना बंद आहे की फक्त रस्ता अडला आहे, हे त्यातून कळत नाही. ते आम्ही तपासणी, रक्ताच्या चाचण्या आणि गरज पडल्यास थेट शोध घेऊन शोधतो. काही पुरुषांमध्ये शुक्राणू मिळतात, काहींमध्ये मिळत नाहीत. खोटे आश्वासन देण्यापेक्षा तुमच्या बाबतीतील खरी शक्यता सांगणे मला पसंत आहे.

हे कसे केले जाते

आधी तपासणी. आम्ही इतिहास घेतो, वृषणांची तपासणी करतो, हार्मोन प्रोफाइल करतो आणि गरज असल्यास वृषणकोषाची सोनोग्राफी व जनुकीय चाचण्या करतो. पत्नीच्या प्रजननक्षमतेची तपासणी सोबतच होते, कारण शुक्राणू ICSI सायकलमध्ये वापरले जातील. पुढे काय होते ते आमच्या ICSI पानावर पाहा.

PESA. त्वचा बधीर करून एपिडिडिमिसमध्ये बारीक सुई घातली जाते आणि द्रव ओढला जातो. प्रयोगशाळा तो लगेच मायक्रोस्कोपखाली तपासते. शुक्राणू मिळाले की प्रक्रिया तिथेच थांबवली जाते.

TESA. तीच कल्पना, पण सुई वृषणात जाते आणि थोडे ऊतक व द्रव घेतले जाते. PESA मध्ये काही मिळाले नाही किंवा एपिडिडिमिस योग्य जागा नसेल तेव्हा हे केले जाते.

micro-TESE. वृषणकोषात छोटा छेद घेऊन वृषण उघडले जाते. ऑपरेटिंग मायक्रोस्कोपखाली सर्जन मोठ्या आणि निरोगी दिसणाऱ्या नलिका ओळखतो, ज्यांत शुक्राणू मिळण्याची शक्यता जास्त असते, आणि फक्त अगदी लहान नमुने काढतो. एम्ब्रियोलॉजिस्ट ऑपरेशन थिएटरमध्येच प्रत्येक नमुना तपासतो, त्यामुळे पुरेसे शुक्राणू मिळताच सर्जन थांबू शकतो आणि गरजेपेक्षा जास्त ऊतक काढले जात नाही.

प्रयोगशाळेत. मिळवलेले शुक्राणू त्याच दिवशी ताजे ICSI साठी वापरले जातात किंवा नंतरसाठी गोठवले जातात. पत्नीचे बीजांड काढण्याच्या वेळेशी जुळवून घेणे आधीच ठरवले जाते.

भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम

PESA आणि TESA सहसा लोकल भुलीत, कधी हलक्या सेडेशनसह होतात आणि १५ ते ३० मिनिटे घेतात. micro-TESE साठी जनरल किंवा स्पायनल भूल लागते आणि एक ते दोन तास लागतात, कारण शोधाला वेळ लागू शकतो.

तिन्ही डे-केअर प्रक्रिया आहेत. बहुतेक पुरुष लघवी केल्यावर आणि बरे वाटल्यावर त्याच दिवशी घरी जातात.

रिकव्हरी

पहिला दिवस. वृषणकोषात दुखणे आणि थोडी सूज असेल. घट्ट सपोर्टर घाला, कापडात गुंडाळून थोड्या थोड्या वेळाने बर्फाचा शेक घ्या आणि सांगितलेली वेदनाशामक औषधे घ्या.

पहिला आठवडा. निळसर डाग पसरू शकतात आणि रंग बदलू शकतो, जे भीतीदायक दिसते पण निरुपद्रवी असते. TESA किंवा PESA नंतर एक-दोन दिवसांत डेस्कवरील कामावर परतता येते. micro-TESE नंतर तीन ते पाच दिवस विश्रांती घ्या. एक-दोन आठवडे जड वजन उचलणे, धावणे आणि सायकल चालवणे टाळा.

आठवडा २-४. दुखणे कमी होते. टाके आपोआप विरघळतात. सोयीचे वाटल्यावर, साधारणपणे एक-दोन आठवड्यांनी, लैंगिक संबंध पुन्हा सुरू करता येतात.

सहा आठवड्यांपर्यंत. बहुतेक पुरुषांना पूर्णपणे सामान्य वाटते. micro-TESE नंतर काही महिन्यांनी आम्ही हार्मोन पातळी तपासतो, कारण वृषणावरील व्यापक शस्त्रक्रियेनंतर काही पुरुषांना टेस्टोस्टेरोनच्या आधाराची गरज भासू शकते.

वेदना वाढल्यास, वृषणकोष झपाट्याने फुगल्यास, ताप आल्यास किंवा जखमेतून स्राव झाल्यास लगेच आम्हाला फोन करा.

धोके आणि गुंतागुंत

या प्रक्रिया सामान्यतः सुरक्षित आहेत, तरीही तुम्हाला सर्व माहिती असावी.

• वेदना, निळसर डाग आणि सूज. सामान्य आणि तात्पुरती.
• रक्तस्राव किंवा रक्ताचा साठा (हेमॅटोमा). क्वचित, कधी कधी काढावा लागतो.
• संसर्ग. निर्जंतुक तंत्रामुळे अत्यंत क्वचित.
• शुक्राणू न मिळणे. हा सर्वात महत्त्वाचा धोका आहे. अडथळ्याच्या कारणांत शुक्राणू मिळण्याची शक्यता जास्त असते. अडथळ्याशिवाय होणाऱ्या अझूस्पर्मियामध्ये ती कमी असते आणि कारणावर अवलंबून असते. हे आम्ही आधीच मोकळेपणाने सांगतो.
• टेस्टोस्टेरोन कमी होणे किंवा वृषणाला इजा. दुर्मिळ, प्रामुख्याने micro-TESE नंतर. काळजीपूर्वक सूक्ष्म तंत्रामुळे ऊतकाची हानी कमी ठेवली जाते.
• अनुवांशिक बाबी. शुक्राणू नसण्याची काही कारणे अनुवांशिक असतात आणि पुढच्या पिढीत जाऊ शकतात, म्हणूनच जनुकीय समुपदेशन महत्त्वाचे आहे.
• भुलीचे धोके. निरोगी पुरुषात कमी असतात आणि आधी तपासले जातात.

पर्याय

कारणावर उपचार, जिथे शक्य असेल तिथे. काही पुरुषांना हार्मोन उपचारांचा फायदा होतो, आणि निवडक रुग्णांमध्ये व्हॅरिकोसीलच्या शस्त्रक्रियेने वीर्यात शुक्राणू परत येऊ शकतात.

अडथळ्याची शस्त्रक्रिया करून दुरुस्ती, जसे काही प्रकरणांत नसबंदी उलटवणे. यामुळे नैसर्गिक गर्भधारणा शक्य होऊ शकते, पण ते सर्वांसाठी योग्य नसते.

दात्याचे शुक्राणू, जे काही जोडपी शुक्राणू न मिळाल्यास किंवा शस्त्रक्रिया नको असल्यास निवडतात. हा वैयक्तिक निर्णय आहे, आणि तुम्ही जो मार्ग निवडाल त्यात आम्ही तुमच्यासोबत आहोत.

दत्तक घेणे. एक सुंदर आणि पूर्णपणे योग्य मार्ग.

आम्ही करत असलेल्या सर्व प्रक्रिया येथे पाहा. व्यापक प्रजनन उपचार मार्गासाठी आमचे IVF आणि फर्टिलिटी उपचार विभाग-पान पाहा.

खर्च किती येतो

खर्च कोणती पद्धत लागेल यावर अवलंबून असतो. मंजूर श्रेणी अशा आहेत:

TESA / PESA: ₹25,000 – ₹45,000

micro-TESE: ₹30,000 – ₹60,000

कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.

तुमच्या उपचाराची तयारी

• मागील सर्व रिपोर्ट्स सोबत आणा, जसे वीर्य तपासणी, हार्मोन चाचण्या आणि स्कॅन किंवा शस्त्रक्रियेच्या नोंदी.
• ठरलेल्या चाचण्या पूर्ण करा - हार्मोन्स, वृषणकोषाची सोनोग्राफी आणि सल्ला दिल्यास जनुकीय चाचण्या - तारीख ठरवण्यापूर्वी.
• सर्व औषधांची माहिती द्या, विशेषतः अ‍ॅस्पिरिनसारखी रक्त पातळ करणारी औषधे, जी थांबवावी लागू शकतात.
• जनरल किंवा स्पायनल भूल असल्यास सूचनेनुसार सहा ते आठ तास उपवास करा.
• गरज असल्यास भाग हलकेसे स्वच्छ करा, आणि त्या दिवशी सैल कपडे व आधार देणारा अंडरवेअर घाला.
• घरी नेण्यासाठी कोणाला तरी सोबत आणा आणि काही दिवस हलक्या कामाचे नियोजन ठेवा.
• पत्नीशी नियोजनावर बोला: शुक्राणू ताजे वापरले जातील की गोठवले जातील, आणि तिची सायकल कधी ठरवायची.
• स्वतःच्या मनालाही वेळ द्या. अनेक पुरुषांसाठी हे बोलणे कठीण असते. तुम्ही एकटे नाही, आणि टीम तुमच्यावर घाई करणार नाही.

---

तुमच्या रिपोर्टमध्ये शुक्राणू आढळले नसतील, किंवा पुढे काय करायचे ते समजत नसेल, तर अमरावतीतील शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटरची फर्टिलिटी टीम तुमच्या प्रकरणाचा तुमच्यासोबत आढावा घेईल आणि खरे चित्र सांगेल. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा येथे संपर्क साधा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.