एंडोमेट्रियल कॅन्सर: स्त्रिया ज्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करतात

यांनी वैद्यकीयदृष्ट्या पुनरावलोकन केले डॉ मनन बूब — MBBS (KEM), MS ObGyn (गोल्ड मेडलिस्ट), DNB, कन्सल्टंट स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि लॅप्रोस्कोपिक सर्जन, शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती.

माझ्या क्लिनिकमधील काही सर्वात महत्त्वाचे संवाद या वाक्याने सुरू होतात: “फक्त थोडे स्पॉटिंग होते, म्हणून कोणाला त्रास द्यायचा नव्हता.” अशी स्त्री बहुधा पन्नाशीत किंवा साठीत असते, पाळी कधीच थांबलेली असते, आणि स्पॉटिंग दोन-तीन महिन्यांपासून येत-जात असते. यासाठी कोणीही माफी मागण्याची गरज नाही. हेच ते लक्षण आहे ज्याबद्दल आम्हाला ऐकायचे असते.

मी घाबरवल्याशिवाय सांगतो का ते. गर्भाशयाच्या अस्तराचा कॅन्सर, ज्याला एंडोमेट्रियल कॅन्सर म्हणतात, हा स्त्रीरोगातील तुलनेने सामान्य कॅन्सरपैकी एक आहे. पण त्याची एक उपयुक्त सवयही आहे: तो बहुतेकदा रक्तस्रावाद्वारे लवकर स्वतःची जाणीव करून देतो. ज्या स्त्रिया सर्वात चांगल्या स्थितीत राहतात, त्या बहुधा अशा असतात ज्यांनी पहिल्या डागावरच फोन उचलला.

रजोनिवृत्तीनंतरचा रक्तस्राव “फक्त वयाचा परिणाम” नसतो

रजोनिवृत्ती म्हणजे बारा महिने पाळी न येणे. त्यानंतर गर्भाशयाचे अस्तर शांत असायला हवे. रक्तस्राव परत आला, कितीही प्रमाणात आणि कोणत्याही रंगाचा, तर तो तपासून घ्यायलाच हवा.

इथे दिलासा देणारी गोष्ट अशी की बहुतेक स्त्रियांमध्ये कारण निरुपद्रवी निघते. रजोनिवृत्तीनंतर अस्तर पातळ आणि नाजूक होऊ शकते, एखादा पॉलिप असू शकतो, किंवा संप्रेरकांच्या गोळ्या कारण असू शकतात. पण यापैकी काही स्त्रियांमध्ये कॅन्सरपूर्व बदल किंवा सुरुवातीचा कॅन्सर असतो, आणि बाहेरून आम्हाला सांगता येत नाही की तुम्ही कोणत्या गटात आहात. एक छोटी, सोपी तपासणी हे सगळे स्पष्ट करते.

“दोन दिवसांत आपोआप थांबले. म्हणजे काही नाही ना?”

असे असते तर बरे झाले असते, पण तसे नाही. गर्भाशयाच्या अस्तरातून होणारा रक्तस्राव अनेकदा येतो-जातो, आणि एक शांत आठवडा काहीच सिद्ध करत नाही. कृपया रक्तस्राव थांबला म्हणून तपासणी टाळू नका.

ज्या लक्षणांकडे स्त्रिया दुर्लक्ष करतात

रजोनिवृत्तीनंतरचा रक्तस्राव हे मुख्य लक्षण आहे, पण एकमेव नाही. रजोनिवृत्तीपूर्वी लक्षणांचे सहज स्पष्टीकरण देऊन ती टाळणे सोपे असते:

• पाळी खूप जास्त होणे, किंवा नेहमीपेक्षा जास्त दिवस चालणे
• दोन पाळ्यांच्या मधील रक्तस्राव, विशेषतः 45 वर्षांनंतर
• अनियमित किंवा अनिश्चित चक्र जे तुमच्यासाठी नवीन आहे
• पाण्यासारखा किंवा रक्ताच्या रेषा असलेला योनीस्राव जो जात नाही
• पोटाच्या खालच्या भागात दाब किंवा वेदना, जे सहसा नंतरचे लक्षण असते

रजोनिवृत्तीपूर्वीच्या वर्षांत जास्त आणि अनियमित पाळी खूप सामान्य आहे आणि जवळजवळ नेहमी निरुपद्रवी असते. मुद्दा प्रत्येक लक्षणाची काळजी करण्याचा नाही, तर पद्धत बदलली आणि तशीच राहिली तर तपासणीत संकोच न करण्याचा आहे.

कोणाला जोखीम जास्त असते

अस्तर इस्ट्रोजेनला प्रतिसाद देते. जेव्हा शरीरात दीर्घकाळ इस्ट्रोजेन, समतोल राखणाऱ्या प्रोजेस्टेरॉनपेक्षा जास्त राहते, तेव्हा अस्तर गरजेपेक्षा जास्त वाढू शकते. म्हणूनच लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, PCOS मुळे दीर्घकाळची अनियमित पाळी, कधीही गर्भवती न होणे, उशिरा रजोनिवृत्ती, किंवा फक्त इस्ट्रोजेन असलेली संप्रेरक थेरपी यांमुळे जोखीम वाढते. कमी वयात आतड्याचा किंवा गर्भाशयाचा कॅन्सर असल्याचा कौटुंबिक इतिहासही महत्त्वाचा असतो, कारण तो आनुवंशिक स्थितीकडे (लिंच सिंड्रोम) निर्देश करू शकतो. जोखमीचे घटक असणे म्हणजे तुम्हाला तो होईलच असे नाही, आणि नसणे म्हणजे तुम्ही पूर्ण सुरक्षित आहात असेही नाही.

गैरसमज विरुद्ध वस्तुस्थिती

गैरसमज: “माझा पॅप स्मीअर सामान्य होता, म्हणजे माझे गर्भाशय ठीक आहे.” वस्तुस्थिती: पॅप स्मीअर सर्विक्स तपासतो. गर्भाशयाचे अस्तर वेगळी जागा आहे, जी वेगळ्या तपासण्यांनी पाहिली जाते. सर्वायकल स्क्रीनिंगबद्दल आम्ही पॅप आणि HPV तपासणीच्या मार्गदर्शिकेत सांगितले आहे.

गैरसमज: “या वयात रक्तस्राव म्हणजे फक्त संप्रेरकांचा परिणाम.” वस्तुस्थिती: रजोनिवृत्तीनंतरचा रक्तस्राव तपासून घेण्याचे कारण आहे, संप्रेरकांचा चढउतार म्हणून सहन करण्याची गोष्ट नाही.

अपॉइंटमेंटला काय होईल

या भेटीला घाबरण्याची गरज नाही. आम्ही आधी रक्तस्रावाची पद्धत, तुमची औषधे आणि आरोग्याचा इतिहास समजून घेतो, मग एक हळुवार तपासणी करतो. सहसा पुढची पायरी ट्रान्सव्हजायनल अल्ट्रासाउंड असते, जी गर्भाशयाच्या अस्तराची जाडी मोजते. रजोनिवृत्तीनंतर पातळ अस्तर खूप दिलासा देणारे असते. ते अपेक्षेपेक्षा जाड असेल, किंवा रक्तस्राव वारंवार होत असेल, तर आम्ही अस्तराचा छोटा नमुना घेतो. कधीकधी आम्ही पातळ कॅमेऱ्याने गर्भाशयाच्या आत पाहतो, ज्याला हिस्टेरोस्कोपी म्हणतात, ज्यामुळे पॉलिप किंवा संशयास्पद भाग थेट पाहून अचूक जागेचा नमुना घेता येतो. याबद्दल तुम्ही हिस्टेरोस्कोपीची आमची सोपी मार्गदर्शिका किंवा आमचे डायग्नोस्टिक आणि ऑपरेटिव्ह हिस्टेरोस्कोपी पृष्ठ वाचू शकता.

“कॅन्सर निघाला, तर पुढे काय होते?”

मी याचे प्रामाणिक उत्तर देतो, कारण प्रत्येक दुसऱ्या प्रश्नामागे हाच प्रश्न बसलेला असतो. एंडोमेट्रियल कॅन्सर आढळल्यास उपचार बहुधा शस्त्रक्रिया असते, ज्यात गर्भाशय, नलिका आणि अंडाशये काढली जातात आणि आजार किती पसरला आहे हे तपासता येते. अनेक स्त्रियांमध्ये हे कीहोल शस्त्रक्रियेने करता येते, ज्यात सहसा जखमा लहान असतात आणि सामान्य जीवनात लवकर परतता येते. पुढे आणखी काही लागेल का, हे ऊतकाच्या तपासणीवर अवलंबून असते: त्याचा प्रकार, ग्रेड, आणि तो किती पसरला आहे. मी तुम्हाला पुस्तकातील आकडा देणार नाही, कारण आकडे गटांचे वर्णन करतात आणि तुम्ही एक व्यक्ती आहात. मी इतके नक्की सांगू शकतो की लवकर तपासणी झाल्यास सरळसोप्या योजनेची सर्वोत्तम शक्यता असते. आमची गायनेकोलॉजिक ऑन्कोलॉजी आणि टोटल लॅप्रोस्कोपिक हिस्टेरेक्टॉमी पृष्ठे उपचार सविस्तर समजावतात.

प्रतिबंधाबद्दल एक छोटी गोष्ट

तुम्ही सगळे नियंत्रित करू शकत नाही, पण काही गोष्टींवर प्रभाव टाकू शकता: वजन निरोगी मर्यादेत ठेवणे, मधुमेह आणि रक्तदाब सांभाळणे, आणि PCOS मुळे येणाऱ्या अनियमित पाळीकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी तिच्यावर उपचार करणे. तुम्ही संप्रेरक थेरपी किंवा टॅमॉक्सिफेन घेत असाल, तर कोणत्याही रक्तस्रावाबद्दल लगेच सांगा, आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कधीही स्वतःहून इस्ट्रोजेन घेऊ नका.

कृपया वाट पाहू नका

रजोनिवृत्तीनंतर रक्तस्राव झाला असेल, किंवा पाळीत असा बदल झाला असेल जो काही आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकला असेल, तर आम्हाला भेटा. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती येथे आमची स्त्रीरोग टीम तपासणी, अल्ट्रासाउंड आणि गरज असल्यास हिस्टेरोस्कोपी व बायोप्सी एकाच ठिकाणी करू शकते, आणि प्रत्येक निकाल सोप्या शब्दांत समजावते. बुक करण्यासाठी +91-8668954915 वर कॉल करा, किंवा आमचे संपर्क पृष्ठ वापरा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.