गर्भारपणातील मॉर्निंग सिकनेस: काय सामान्य आहे आणि मदत कधी घ्यावी

वैद्यकीय समीक्षा डॉ. दर्शना अजमेरा यांनी केली — एमबीबीएस (नायर, मुंबई), एमएस ऑब्गिन (ऑनर्स), प्रसूतितज्ज्ञ, स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि गर्भ वैद्यकशास्त्र तज्ज्ञ, शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती.

सहाव्या आठवड्याच्या आसपास अनेक स्त्रिया माझ्यासमोर बसून अर्धे हसत आणि अर्धे रडवेल्या होत हेच म्हणतात: “सगळ्यांनी सांगितले होते थोडी मॉर्निंग सिकनेस असेल. कुणी सांगितले नाही की ती दिवसभर चालेल.”

त्या बरोबर आहेत. नाव दिशाभूल करणारे आहे. गर्भारपणातील मळमळ नाश्त्याच्या वेळी येऊ शकते, दुपारी येऊ शकते, किंवा ऑफिसमध्ये कुणी डबा उघडला तरी येऊ शकते. ती खूप सामान्य आहे, सहसा निरुपद्रवी असते, आणि कधीकधी तुम्ही जितके सहन करायला हवे त्यापेक्षा जास्तही असते. फरक ओळखायला मी मदत करते.

असे का होते

याचे एकच नेमके कारण कुणालाही माहीत नाही, पण पहिल्या तिमाहीत गर्भारपणाच्या हार्मोन्सची वाढ यात मोठी भूमिका बजावते असे मानले जाते, सोबत वासाची तीव्र जाणीव आणि हळू रिकामे होणारे पोट. थकवा, भूक किंवा पाण्याची कमतरता असताना ती जास्त होते, म्हणूनच एक वाईट सकाळ संपूर्ण दिवस बिघडवू शकते.

तुम्ही एवढे लक्षात ठेवावे असे मला वाटते: यात तुमची काहीही चूक नाही. ती तुम्ही खाल्लेल्या कशामुळे होत नाही, आणि तुम्ही “कमजोर” आहात किंवा नीट सांभाळू शकत नाही असा त्याचा अर्थ नाही.

सहसा काय सामान्य असते

सौम्य ते मध्यम मळमळ, अधूनमधून उलटीसह किंवा शिवाय, हे रोजचे रूप आहे. तुम्ही अजूनही काहीतरी खाऊ शकत असाल, बहुतेक द्रवपदार्थ पचवू शकत असाल, नियमित लघवी होत असेल आणि चिडचिड करत का होईना दिवस पार पाडत असाल, तर तुम्ही बहुधा याच गटात आहात.

हे एक लहानसे स्वतःचे निरीक्षण. यापैकी गोष्टी तुम्हाला लागू होत असतील तर ते दिलासादायक आहे:

• दिवसातून जास्तीत जास्त एकदोन वेळा उलटी होते, आणि नंतर तुम्ही पाणी पिऊ शकता
• दिवसातून अनेकदा लघवी होते आणि तिचा रंग फिकट असतो
• थोडा नाश्ता किंवा विश्रांती घेतल्यावर बरे वाटते
• वजन साधारण स्थिर आहे

खरोखर उपयोगी पडणाऱ्या गोष्टी

यापैकी कोणतीही जादू नाही, पण सगळ्या मिळून त्रासाची तीव्रता कमी करतात.

थोडे थोडे आणि वारंवार खा. रिकाम्या पोटी मळमळ वाढते. अंथरुणाजवळ कोरडी बिस्किटे, मुरमुरे, खाकरा किंवा केळे ठेवा आणि सकाळी उठण्यापूर्वी काही घास खाऊन घ्या.

घोट घोट प्या. थंड पाणी, लिंबू सरबत, नारळपाणी किंवा पातळ ताक दिवसभर छोट्या घोटांत घेणे, एकदम पूर्ण ग्लास पिण्यापेक्षा सोपे जाते.

तुमच्या नाकाचे ऐका. स्वयंपाकाच्या वासाने मळमळ होत असेल तर दुसऱ्या कुणाला स्वयंपाक करू द्या, थंड किंवा खोलीच्या तापमानाचे अन्न खा, आणि स्वयंपाकघराच्या खिडक्या उघड्या ठेवा. काही आठवडे साधे अन्न चालेल.

आले, आवडत असेल तर. अनेक स्त्रियांना आल्याचा चहा किंवा आल्याचा छोटा तुकडा आराम देतो. हा आरामाचा उपाय आहे, उपचार नाही, म्हणून त्याला मदतनीस समजा, तपासणी पुढे ढकलण्याचे कारण नाही.

शक्य तेव्हा विश्रांती घ्या. थकव्याने मळमळ आणखी वाढते.

“मी प्रीनेटल व्हिटॅमिनची गोळी रिकाम्या पोटी घेऊ शकते का?”

आयर्न आणि काही व्हिटॅमिनच्या गोळ्यांनी मळमळ खूप वाढू शकते, विशेषतः सकाळी सर्वात आधी घेतल्यास. त्या जेवणासोबत किंवा रात्री झोपताना घेऊन पहा, आणि तरीही पोट बिघडत असेल तर आम्हाला सांगा. तुम्हाला त्रास होऊ न देता आम्ही अनेकदा वेळ किंवा औषधाचा प्रकार बदलू शकतो.

समज आणि वस्तुस्थिती

समज: “मला नीट खाता येत नसेल तर बाळ उपाशी राहील.” वस्तुस्थिती: सुरुवातीच्या गर्भारपणात बाळाच्या गरजा खूप लहान असतात, आणि इतर बाबतीत निरोगी स्त्रीमध्ये काही आठवड्यांची कमी भूक सहसा हानिकारक नसते. आम्हाला काळजी तुमच्या शरीरातील पाण्याची कमतरता आणि झपाट्याने कमी होणाऱ्या वजनाची असते, एखाद्या चुकलेल्या जेवणाची नाही.

समज: “उलट्या होणे म्हणजे गर्भ राहणार नाही.” वस्तुस्थिती: सामान्य गर्भारपणातील मळमळीमुळे गर्भपात होत नाही.

समज: “हे सगळे मनाचे खेळ आहेत.” वस्तुस्थिती: नाही. याला शारीरिक आधार आहे, आणि गंभीर रूप ही खरी वैद्यकीय स्थिती आहे.

कोणत्या लक्षणांवर वाट न पाहता लगेच यावे

काही स्त्रियांमध्ये गर्भारपणातील उलट्यांचे गंभीर रूप विकसित होते, ज्याला कधीकधी हायपरेमेसिस म्हणतात. हे नाटक करणे किंवा जास्त संवेदनशील असणे नाही. यापैकी काहीही असेल तर कृपया त्याच दिवशी आमच्याशी संपर्क साधा:

• एक दिवसभर द्रवपदार्थ किंवा अन्न पोटात टिकत नाही
• दिवसातून अनेकदा उलट्या होत आहेत
• लघवी खूप कमी होते किंवा गडद रंगाची आहे
• उभे राहिल्यावर चक्कर किंवा भोवळ येते
• वजन कमी होत आहे, किंवा कपडे अचानक सैल वाटू लागले आहेत
• उलटीत रक्त आहे
• पोटात तीव्र वेदना, तीव्र डोकेदुखी किंवा ताप आहे

“फोन करायला लाज वाटते. मॉर्निंग सिकनेस तर सगळ्यांनाच होते.”

कृपया फोन करा. एखादी स्त्री लवकर आली, तिला सलाईन आणि योग्य औषध मिळाले आणि ती पुन्हा बरे वाटून घरी गेली हे मला जास्त आवडते, तीन दिवसांनंतर खूप कोरडी आणि थकलेली येण्यापेक्षा. ही उपचार करता येणारी स्थिती आहे आणि तुम्ही आम्हाला त्रास देत नाही.

तुमच्या भेटीत काय होईल

आम्ही आधी ऐकतो: तुम्ही किती आठवड्यांच्या आहात, उलटी किती वेळा होते, काय पचते आहे, आणि लघवी होते आहे का. आम्ही तुमची नाडी, रक्तदाब आणि वजन तपासतो आणि पाण्याच्या कमतरतेची चिन्हे पाहतो.

आम्ही स्कॅन करायला सांगू शकतो, कारण एकापेक्षा जास्त बाळे असल्यास मळमळ जास्त असू शकते, आणि गर्भ नीट वाढत आहे याची खात्री करण्यासाठीही. कोणता स्कॅन केव्हा केला जातो हे आमच्या गर्भारपणातील स्कॅन आणि त्यांच्या वेळा या लेखात समजावले आहे. तुमच्या स्थितीनुसार आम्ही रक्ताच्या तपासण्या, सलाईनमधून द्रवपदार्थ आणि गर्भारपणात सुरक्षितपणे वापरली जाणारी औषधे सुचवू शकतो. बहुतेक स्त्रियांना द्रवपदार्थ आणि योग्य उपचार मिळाल्यानंतर एका दिवसात बरेच बरे वाटते.

तुम्हाला मळमळ नव्हे तर रक्तस्राव दिसत असेल, तर कृपया गर्भारपणाच्या सुरुवातीला रक्तस्राव हा आमचा लेख वाचा, कारण त्याची लगेच तपासणी व्हायला हवी.

पहिली तिमाही तुम्हाला एकटीने दात घट्ट धरून काढायची नाही. अमरावतीच्या शुभम हाय-टेक हॉस्पिटलमधील प्रसूती आणि गर्भ वैद्यकशास्त्र टीम रोजच्या प्रश्नांसाठीही तितकीच उपलब्ध आहे जितकी आणीबाणीसाठी. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा आमच्याशी संपर्क साधा, आणि आमच्या प्रसूती व स्त्रीरोग सेवांबद्दल अधिक वाचा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.