ओव्हेरियन कॅन्सर: काय पाहावे, आणि परिणाम कशावर अवलंबून असतो

यांनी वैद्यकीयदृष्ट्या पुनरावलोकन केले डॉ मनन बूब — MBBS (KEM), MS ObGyn (गोल्ड मेडलिस्ट), DNB, कन्सल्टंट स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि लॅप्रोस्कोपिक सर्जन, शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती.

ओव्हेरियन कॅन्सरबद्दल “काहीच इशारा देत नाही” ही बदनामी योग्य नाही. तो इशारे देतो, पण असे इशारे जे प्रत्येक स्त्रीला कधी ना कधी मिळतच असतात: फुगलेले पोट, जड जेवणानंतर न उतरणारे जडपण, किंवा मूत्राशय अचानक अधीर झाल्यासारखे वाटणे. ते इतके सामान्य असल्याने त्यांचे सहज स्पष्टीकरण देऊन ते टाळले जातात, स्त्री स्वतः टाळते आणि कधीकधी डॉक्टरही.

मी हे यासाठी लिहीत नाही की तुम्ही प्रत्येक पोट फुगलेल्या संध्याकाळी स्कॅन करून घ्यावे. मी हे यासाठी लिहितो की कोणता पॅटर्न तपासून घेण्यासारखा आहे, आणि आलात तर काय होते, हे तुम्हाला कळावे.

लक्षणांचा तो समूह जो माहीत असावा

अंडाशये ओटीपोटात खोलवर असतात, त्यामुळे सुरुवातीचे बदल शांत असतात. ज्या पॅटर्नवर थांबून विचार करावा तो म्हणजे नवीन समूह जो टिकून राहतो:

• पोट फुगणे किंवा सूज जी जेवण किंवा पाळीबरोबर येत-जात नाही
• लवकर पोट भरल्यासारखे वाटणे, किंवा भूक कमी होणे
• संसर्गाशिवाय लघवी वारंवार किंवा तातडीने लागणे
• ओटीपोटात किंवा पोटाच्या खालच्या भागात दाब किंवा दुखणे
• शौचाच्या सवयीत तुमच्यासाठी नवीन असा बदल
• कारणाशिवाय थकवा किंवा पाठदुखी

यांपैकी एखादे लक्षण बहुधा साधे कारण असते. दोन-तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त चालणारा संयोग मला तपासायला आवडेल. नवीन, रोजचे आणि जेवणाने स्पष्ट न होणारे पोट फुगणे मी सर्वात गंभीरपणे घेतो.

“मला अनेक वर्षांपासून गॅस आणि पोट फुगण्याचा त्रास आहे. ही काळजीची गोष्ट आहे का?”

वर्षानुवर्षे चालत आलेले, न बदलणारे पोट फुगणे क्वचितच चिंतेचे कारण असते. प्रश्न असा आहे की काही बदलले आहे का: जास्त वेळा, जास्त सतत, किंवा लवकर पोट भरणे अथवा लघवीची घाई यांच्यासह. इशारा बदलाचा आहे, फक्त लक्षणाचा नाही.

कोणाला जोखीम जास्त असते

ओव्हेरियन कॅन्सर होणाऱ्या बहुतेक स्त्रियांमध्ये स्पष्ट जोखीम घटक नसतो, म्हणून ही यादी निकाल समजू नका. तरीही हे माहीत असणे उपयुक्त आहे:

• वय, कारण बहुतेक रुग्ण रजोनिवृत्तीनंतरचे असतात
• ओव्हेरियन, स्तन, किंवा आतडे व गर्भाशयाच्या कॅन्सरचा कौटुंबिक इतिहास, विशेषतः कमी वयात
• BRCA1, BRCA2 किंवा लिंच सिंड्रोमसारखे आनुवंशिक जनुकीय बदल
• एंडोमेट्रिओसिस, आणि कधीही गर्भधारणा न होणे
• रजोनिवृत्तीनंतरची संप्रेरक थेरपी दीर्घकाळ घेणे

गर्भधारणा, स्तनपान आणि गर्भनिरोधक गोळ्यांचा वापर कमी जोखमीशी जोडलेला आढळला आहे. जवळच्या अनेक नातेवाईकांना असे कॅन्सर झाले असतील तर आम्हाला सांगा. जेनेटिक समुपदेशन ही शांत, व्यावहारिक चर्चा असते आणि ती तुमच्या बहिणींचे व मुलींचेही संरक्षण करू शकते.

गैरसमज विरुद्ध वस्तुस्थिती

गैरसमज: “माझा पॅप स्मीअर सामान्य आहे, म्हणजे माझी अंडाशये ठीक आहेत.” वस्तुस्थिती: पॅप स्मीअर फक्त गर्भाशयमुख तपासतो. तो काय करतो आणि काय नाही, हे आम्ही सर्वायकल स्क्रीनिंगच्या मार्गदर्शिकेत सांगितले आहे.

गैरसमज: “स्कॅनमध्ये सिस्ट दिसली म्हणजे कॅन्सर.” वस्तुस्थिती: ओव्हेरियन सिस्टपैकी बहुतांश निरुपद्रवी असतात. आमच्या ओव्हेरियन सिस्टवरील पोस्टमध्ये प्रकार आणि कधी फक्त निरीक्षण करावे हे सांगितले आहे.

गैरसमज: “CA-125 सामान्य आहे, म्हणजे मी सुरक्षित.” वस्तुस्थिती: CA-125 सुरुवातीच्या कॅन्सरमध्ये सामान्य असू शकतो आणि एंडोमेट्रिओसिस, फायब्रॉइड किंवा पाळीच्या काळातही वाढलेला आढळू शकतो. तो स्कॅनचा अर्थ लावायला मदत करतो; स्वतंत्र चाचणी नाही.

अपॉइंटमेंटला काय होईल

आम्ही ऐकण्यापासून सुरुवात करतो: लक्षणे कधी सुरू झाली, कशी बदलली, तुमची पाळी, कौटुंबिक इतिहास. मग पोटाची आणि ओटीपोटाची हळुवार तपासणी होते. मुख्य चाचणी ट्रान्सव्हजायनल अल्ट्रासाउंड आहे, जी अंडाशयांचा आकार आणि सूज साध्या द्रवाची आहे की त्यात घन किंवा अनियमित भाग आहेत हे दाखवते. कधीकधी CT किंवा MRI स्कॅन आणि CA-125 सारखी रक्ततपासणी जोडली जाते. सगळे मिळून निरुपद्रवी सिस्ट आणि अधिक लक्ष देण्याची गरज असलेली सिस्ट वेगळी करता येते.

“डॉक्टरांना काही संशयास्पद आढळले तर?”

तेव्हा आम्ही घाईपेक्षा काळजीपूर्वक योजना करतो. निदान ऊतकावर होते, जे बहुधा शस्त्रक्रियेत मिळते, आणि शस्त्रक्रिया स्वतः उपचाराचा भाग असते. कोणताही निर्णय होण्यापूर्वी आम्ही प्रत्येक पायरीवर तुमच्याशी बोलतो, आणि काहीही तुमच्या डोक्यावरून घाईत उरकले जात नाही.

परिणाम खरोखर कशावर ठरतो

मी तुम्हाला कोणतीही टक्केवारी सांगणार नाही, कारण आकडे मोठ्या गटांचे वर्णन करतात आणि तुम्ही एक व्यक्ती आहात. मी जे सांगू शकतो ते म्हणजे चित्र घडवणाऱ्या गोष्टी:

• टप्पा (स्टेज): आजार सापडला तेव्हा किती पसरला होता.
• ग्रेड आणि हिस्टोलॉजी: कॅन्सर पेशीचा प्रकार आणि सूक्ष्मदर्शकाखाली ती किती आक्रमक दिसते. ओव्हेरियन कॅन्सर एकच आजार नाही.
• शस्त्रक्रियेची पूर्णता: दिसणारा सर्व आजार किती नीट काढता आला, याला खूप महत्त्व आहे.
• प्लॅटिनमवर आधारित केमोथेरपीला प्रतिसाद: बहुतेक स्त्रियांना शस्त्रक्रियेनंतर केमोथेरपीचा सल्ला दिला जातो, आणि कॅन्सर कसा प्रतिसाद देतो यावरून पुढची दिशा ठरते.
• जनुकीय निष्कर्ष: BRCA आणि संबंधित निकालांमुळे उपचाराचे अतिरिक्त पर्याय उघडू शकतात.

उपचारात बहुधा शस्त्रक्रिया आणि केमोथेरपी असते, आणि कधीकधी लक्ष्यित औषधे. शस्त्रक्रियेचा तपशील आमच्या गायनेकोलॉजिक ऑन्कोलॉजी पृष्ठावर आहे. गर्भाशयाच्या अस्तराच्या कॅन्सरकडे आम्ही कसे पाहतो हे समजून घ्यायचे असेल तर एंडोमेट्रियल कॅन्सरची धोक्याची चिन्हे वाचा.

लक्षण दाबून बसू नका

पोट फुगणे, लवकर पोट भरणे, लघवीची घाई किंवा ओटीपोटात दाब काही आठवड्यांपेक्षा जास्त राहिला असेल, तर कृपया तपासून घ्या. बहुतेक वेळा आम्हाला काहीतरी साधे सापडते आणि तुम्ही निश्चिंत होऊन घरी जाता. ज्या क्वचित प्रसंगी तसे नसते, तेव्हा लवकर सुरुवात सर्वांना अधिक पर्याय देते. शुभम हाय-टेक हॉस्पिटल आणि टेस्ट ट्यूब बेबी सेंटर, अमरावती येथे आमची स्त्रीरोग टीम तपासणी, अल्ट्रासाउंड आणि पुढील चाचण्या एकाच ठिकाणी करून देऊ शकते. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा आमचे संपर्क पृष्ठ वापरा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.