ॲनल फिशर शस्त्रक्रिया (स्फिंक्टरोटॉमी / लेझर)
फिशर म्हणजे गुदद्वाराच्या आवरणातील एक छोटीशी चीर, पण तिचे दुखणे तिच्या आकारापेक्षा खूप जास्त असते. बहुतेक फिशर शस्त्रक्रियेशिवाय बरे होतात - स्फिंक्टरोटॉमी किंवा लेझरची खरी गरज कोणाला असते आणि रिकव्हरी कशी असते ते जाणून घ्या.
वैद्यकीय पुनरावलोकन: Dr Murlidhar Boob, MS, FAIS, DLS, FMAS - लॅपरोस्कोपिक सर्जन व सर्जिकल गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट
हे काय आहे
ॲनल फिशर म्हणजे गुदद्वाराच्या खालच्या टोकाच्या त्वचेतील एक छोटीशी चीर. ती अनेकदा काही मिलिमीटरचीच असते, तरीही शौचाच्या वेळी आणि नंतर तीव्र, कापल्यासारखे दुखणे देते जे तासन् तास टिकू शकते. या वेदनेमुळे गुदद्वाराभोवतीचा आतील स्नायू - इंटरनल ॲनल स्फिंक्टर - आकुंचन पावून घट्ट होतो. या आकुंचनामुळे चिरेला रक्तपुरवठा कमी होतो, म्हणून ती भरत नाही आणि पुढचे कडक शौच तिला पुन्हा फाडते.
फिशरची शस्त्रक्रिया हेच चक्र तोडते. सर्वात सामान्य शस्त्रक्रिया म्हणजे लॅटरल इंटरनल स्फिंक्टरोटॉमी (LIS): आतील स्फिंक्टरमध्ये एक छोटा, मोजूनमापून केलेला छेद, ज्यामुळे आकुंचन सैल होते आणि चीर भरू शकते. लेझर स्फिंक्टरोटॉमी मध्ये तेच काम सुरीऐवजी लेझर फायबरने केले जाते. कोणत्याही शस्त्रक्रियेत फिशर शिवला जात नाही; तो भरू न देणारे कारणच दूर केले जाते.
कोणाला गरज असते
बहुतेक फिशरना शस्त्रक्रियेची गरज पडत नाही. मी शस्त्रक्रिया तेव्हा सुचवतो जेव्हा:
- फिशर सहा ते आठ आठवड्यांपेक्षा जास्त जुना आहे आणि योग्य उपचारांनंतरही बरा झालेला नाही - म्हणजे क्रॉनिक फिशर.
- तुम्ही औषधे योग्य प्रकारे घेतली आहेत (स्टूल सॉफ्टनर, फायबर, मलम, कोमट पाण्याचा शेक) आणि तरीही दुखणे राहते किंवा परत येते.
- चिरेभोवती कडक उंचवटा, त्वचेचा टॅग किंवा सुजलेला पॅपिला आहे - ही जुन्या आजाराची चिन्हे आहेत.
- वेदनांचा जीवनावर परिणाम होत आहे - शौचालयाची भीती, खाणे कमी करणे, झोप मोडणे.
- फिशर वारंवार त्याच जागी परत येतो.
“मी फक्त मलम लावत राहू का?” फिशर नवीन असेल तर हो, पूर्ण कोर्स करा. पण मलम बहुतेकांमध्ये वापरत असेपर्यंतच काम करते, आणि जुने फिशर कोर्स संपताच अनेकदा परत येतात. तीन-चार वेळा उपचार करूनही दुखणे परत येत असेल तर शस्त्रक्रिया हा पराभव नाही, तोच काम करणारा उपचार आहे. बरा न होणारा फिशर नीट तपासूनही घ्यावा, म्हणजे दुसरा काही आजार चुकणार नाही.
हे कसे केले जाते
प्रथम भूल देऊन सर्जन हळुवारपणे तपासणी करतात, म्हणजे निदान पक्के होते आणि लपलेला फिस्टुला, गळू किंवा इतर कारण नाही याची खात्री होते.
लॅटरल इंटरनल स्फिंक्टरोटॉमी. गुदमार्गाच्या बाजूला एक छोटा छेद घेतला जातो. आतील स्फिंक्टरचा एक छोटा भाग - साधारणपणे फिशरच्या वरच्या टोकापर्यंतच - कापला जातो, ज्यामुळे आकुंचन दूर होते. जखम लहान असते आणि अनेकदा उघडी ठेवली जाते किंवा एका टाक्याने बंद केली जाते.
लेझर स्फिंक्टरोटॉमी. बारीक लेझर फायबरने स्नायूचा तोच छोटा भाग कापला जातो, ऊर्जा इतकी नियंत्रित असते की आजूबाजूच्या ऊती सुरक्षित राहतात. काही सर्जन लेझरने फिशरच्या कडाही स्वच्छ करतात.
फिशरेक्टॉमी व टॅग काढणे. कडक सेंटिनल पाइल, वाढलेला पॅपिला किंवा व्रणयुक्त कडा असतील तर त्या त्याच वेळी काढल्या जाऊ शकतात, म्हणजे फिशरला स्वच्छ कडांतून भरण्याची संधी मिळते.
भूल, कालावधी आणि रुग्णालयातील मुक्काम
शस्त्रक्रिया स्पाइनल भूल किंवा थोड्या वेळाच्या जनरल भुलेत होते; तुम्हाला काहीही वेदना जाणवत नाहीत. यास सुमारे 15 ते 30 मिनिटे लागतात.
साधारणपणे ही डे-केअर शस्त्रक्रिया आहे. एक-दोन तासांत तुम्ही चालू लागता, त्याच दिवशी जेवता आणि संध्याकाळी किंवा दुसऱ्या दिवशी सकाळी घरी जाऊ शकता.
रिकव्हरी
पहिला दिवस. सौम्य दुखणे आणि पट्टीवर थोडे रक्ताचे डाग सामान्य आहेत. फिशरचे ते असह्य फाडणारे दुखणे साधारणपणे जाते किंवा खूप कमी होते. आता कोमट पाण्याचा शेक सुरू होतो - दहा मिनिटे, दिवसातून दोन-तीन वेळा - आणि सोबत स्टूल सॉफ्टनर.
पहिला आठवडा. शौचाच्या वेळचे दुखणे सौम्य असते आणि रोज कमी होते. भरपूर पाणी प्या, फायबर खा आणि जोर लावू नका. डेस्कवरचे काम करणारे बहुतेक तीन ते पाच दिवसांत परततात.
आठवडा 2 ते 4. जखम भरते आणि रक्ताचे डाग थांबतात. फायबर आणि पाणी चालू ठेवा. आराम वाटेपर्यंत जड वजन उचलणे आणि बाईकवरचे लांब प्रवास टाळा.
6 आठवड्यांपर्यंत. फिशर साधारणपणे पूर्ण भरतो आणि व्यायामासह सामान्य जीवन सुरू होते. न भरल्यास आम्हाला सांगा - सुरुवातीला हाताळणे सोपे असते.
“पहिल्या शौचाच्या वेळी थोडी जळजळ होते. काही चुकले आहे का?” सहसा नाही. पहिले एक-दोन आठवडे सौम्य जळजळ किंवा दुखरेपणा हा बरे होण्याचा भाग आहे. वेदना वाढत असतील, गाठ मोठी होत असेल, ताप येत असेल किंवा डागांपेक्षा जास्त रक्त जात असेल तेव्हा मला नक्की सांगा.
धोके आणि गुंतागुंत
- काही आठवडे वायू रोखण्यात अडचण, जी सहसा तात्पुरती असते.
- सौम्य गळती किंवा पातळ शौच निसटणे - क्वचित आणि क्वचितच कायमस्वरूपी; म्हणूनच कापल्या जाणाऱ्या स्नायूचे प्रमाण काळजीपूर्वक ठरवले जाते.
- जखमेवर रक्तस्राव किंवा लहान हेमॅटोमा.
- संसर्ग किंवा लहान गळू, क्वचित.
- फिशर परत येणे, विशेषतः बद्धकोष्ठ परत आल्यास.
- जखम उशिरा भरणे, ज्यामुळे ड्रेसिंग जास्त काळ लागते.
- भुलेचे नेहमीचे धोके, ज्याबद्दल भूलतज्ज्ञ तुमच्याशी बोलतील.
कठीण नैसर्गिक प्रसूती झालेल्या स्त्रिया आणि ज्यांचा स्फिंक्टर आधीपासून कमकुवत आहे त्यांच्यात स्नायू कापण्यापूर्वी विशेष काळजीपूर्वक तपासणी आवश्यक आहे.
पर्याय
औषधोपचार. फायबर, भरपूर पाणी, स्टूल सॉफ्टनर, कोमट पाण्याचा शेक आणि स्नायू सैल करणारे मलम (उदा. डिल्टियाझेम किंवा ग्लिसरिल ट्रायनायट्रेट) अनेक फिशर बरे करतात, विशेषतः नवीन फिशर.
बोटुलिनम टॉक्सिन इंजेक्शन. स्फिंक्टर तात्पुरता सैल करण्याचा मार्ग. काहींना आराम मिळतो, पण परिणाम ओसरतो आणि शस्त्रक्रियेच्या तुलनेत फिशर परत येण्याची शक्यता जास्त असते.
ॲडव्हान्समेंट फ्लॅप. निरोगी त्वचेचा फ्लॅप फिशरवर आणला जातो. ज्यांच्यात स्फिंक्टर कापणे जास्त धोक्याचे असते अशांसाठी तो राखून ठेवला जातो.
गुदद्वाराच्या दुखण्यात अनेकजण फिशरला मूळव्याध किंवा मूळव्याधीला फिशर समजतात - तपासणीने स्पष्ट होते. याबद्दल आमचा ब्लॉग ॲनल फिशर इतका का दुखतो आणि शस्त्रक्रियेशिवाय कसा बरा होतो वाचा, तसेच संबंधित आजारांसाठी लेझर व स्टेपलर मूळव्याध शस्त्रक्रिया आणि फिस्टुला शस्त्रक्रिया ही पाने पहा. आमची जनरल सर्जरी व गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी टीम तपासून तुम्हाला काय आहे ते सांगेल, आणि तुम्ही आम्ही करत असलेल्या सर्व प्रक्रिया देखील पाहू शकता.
खर्च किती येतो
लॅटरल इंटरनल स्फिंक्टरोटॉमी: ₹25,000 – ₹45,000
लेझर स्फिंक्टरोटॉमी: ₹25,000 – ₹50,000
हे दर सर्व-समावेशक आहेत - सर्जनची फी, ऑपरेशन थिएटर, भूल, सर्वसाधारण मुक्कामासाठी खोलीचे भाडे, औषधे आणि नियमित तपासण्या.
कृपया लक्षात घ्या: वरील आकडे सर्वसाधारण रुग्णासाठीचे अंदाजित आहेत. प्रत्यक्ष खर्च तुमची परिस्थिती, शस्त्रक्रियेची गुंतागुंत, तुम्ही निवडलेल्या खोलीचा प्रकार, रुग्णालयातील मुक्कामाचा कालावधी आणि उद्भवणाऱ्या कोणत्याही गुंतागुंतीवर अवलंबून असतो. डिलक्स व सुपर डिलक्स खोल्यांचे दर अधिक आहेत. आणीबाणीतील दाखल होणे तसेच रात्री किंवा सुट्टीच्या दिवशीच्या शस्त्रक्रियेसाठी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते. हे दर पूर्वसूचनेशिवाय बदलू शकतात. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तुमच्या स्वतःच्या प्रकरणासाठी लेखी अंदाजासाठी कृपया +91-8668954915 वर कॉल करा.
शस्त्रक्रियेची तयारी
- तुमची कागदपत्रे आणा - जुनी प्रिस्क्रिप्शन्स, आधीच्या प्रक्रियेच्या नोंदी आणि औषधांची यादी.
- शौचाच्या सवयींबद्दल सांगा - जुने बद्धकोष्ठ, जुलाब, शौचातून रक्त किंवा वजन घटणे असेल तर आधी त्याची तपासणी आवश्यक आहे.
- रक्त पातळ करणाऱ्या औषधांबद्दल तारखेच्या आधीच बोला; हृदयाचे कोणतेही औषध स्वतःहून बंद करू नका.
- उपवास. शस्त्रक्रियेपूर्वी सहा तास काही खाऊ नका आणि दोन तास काही पिऊ नका, किंवा भूलतज्ज्ञांच्या सूचनेनुसार.
- फायबर आणि पाणी आतापासूनच सुरू करा म्हणजे शस्त्रक्रियेनंतरचे पहिले शौच मऊ असेल.
- शेकासाठी टब किंवा बेसिन, सैल सुती अंतर्वस्त्रे आणि काही पॅड तयार ठेवा.
- प्रसूतीतील इजा किंवा शौच रोखण्याचा जुना त्रास असेल तर नक्की सांगा.
तुम्ही हे दुखणे सहन करत असाल तर सहन करत राहण्याची गरज नाही. Shubham Hi-Tech Hospital and Test Tube Baby Centre, अमरावती येथील शल्यचिकित्सक पथक तुमची तपासणी करेल, औषधे पुरेशी आहेत की शस्त्रक्रिया चांगली हे प्रामाणिकपणे सांगेल आणि तुमच्यासाठी कोणता मार्ग योग्य आहे ते समजावेल. +91-8668954915 वर कॉल करा किंवा येथे संपर्क साधा.
अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. तुमच्या परिस्थितीशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
फिशरच्या शस्त्रक्रियेमुळे शौच किंवा वायू रोखण्यावर परिणाम होईल का?
या शस्त्रक्रियेत आतील स्फिंक्टरचा फक्त एक छोटा भाग कापला जातो - तोच अनैच्छिक स्नायू जो आकुंचनात आहे आणि जखम भरू देत नाही. बाहेरील स्नायू, जो तुम्ही जाणूनबुजून आवळता, त्याला हात लावला जात नाही. बहुतेकांना काहीही फरक जाणवत नाही. काहींना काही आठवडे वायू रोखण्यात अडचण येऊ शकते आणि अगदी थोड्यांना सौम्य गळती कायम राहते. म्हणूनच मी स्नायूचा भाग अतिशय काळजीपूर्वक ठरवतो, आणि कठीण प्रसूती झालेल्या स्त्रियांमध्ये तर अधिकच.
शस्त्रक्रिया लागेल की गोळ्या व मलम पुरेसे आहेत हे कसे कळेल?
फिशर नवीन असेल तर औषधांनी बहुतेकदा बरा होतो. योग्य उपचारांनंतरही सहा ते आठ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहिला, वारंवार परत येत असेल किंवा वेदनांमुळे आयुष्य कठीण झाले असेल तेव्हा शस्त्रक्रियेचा विचार होतो. चिरेच्या काठावर कडक उंचवटा, शेजारी त्वचेचा टॅग आणि तळाशी स्नायूचे तंतू दिसणे ही फिशर जुना झाल्याची आणि आपोआप बरा न होण्याची चिन्हे आहेत.
लेझर पारंपरिक शस्त्रक्रियेपेक्षा चांगले आहे का?
दोन्हींचे तत्त्व एकच आहे - आतील स्फिंक्टरचा छोटा भाग कापून आकुंचन दूर करणे. लेझर हे तेच काम करण्याचे वेगळे साधन आहे, आणि काहींना त्यात जखम लहान व ड्रेसिंग सोपे वाटते. एक स्पष्टपणे चांगले आहे असे मी म्हणणार नाही; निवड तुमच्या शारीरिक रचनेवर आणि तपासणीत जे दिसते त्यावर अवलंबून असते.
शस्त्रक्रियेनंतर फिशर परत येऊ शकतो का?
येऊ शकतो, पण आकुंचन सैल झाल्यानंतर तसे कमी घडते. परत येण्याचे नेहमीचे कारण बद्धकोष्ठ आणि कडक शौच असते, म्हणून शस्त्रक्रियेनंतर आहार व फायबरचा सल्ला शस्त्रक्रियेइतकाच महत्त्वाचा आहे.
कामावर कधी परत जाता येईल?
बहुतेक लोक तीन ते पाच दिवसांत डेस्कवरील कामावर परततात. जड वजन उचलावे लागत असेल किंवा दुचाकीवर लांब प्रवास असेल तर सुमारे आठवडाभर थांबा. शस्त्रक्रियेपूर्वीचे दुखणे साधारणपणे एक-दोन दिवसांत जाते, आणि हे बहुतेक रुग्णांना आश्चर्यकारक वाटते.
आपत्काल? आम्हाला कॉल करा
अमरावतीत 24x7 आपत्कालीन व प्रसूती सहाय्य.